Các doanh nghiệp đào Bitcoin đang đẩy mạnh chuyển hướng sang trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán hiệu năng cao (HPC), với tổng giá trị hợp đồng được ký kết lên tới gần 100 tỷ USD. Tuy vậy, phần công suất đã đi vào vận hành thương mại và bắt đầu ghi nhận doanh thu hiện vẫn ở mức thấp.

Theo Cryptopolitan ngày 13/10 (giờ địa phương), tổng công suất điện gắn với các hợp đồng AI và HPC mà nhóm doanh nghiệp này nắm giữ đã vượt 4 GW. Tuy nhiên, công suất thực tế đã cung cấp dịch vụ và ghi nhận doanh thu mới đạt khoảng 550 MW.

CoinShares ước tính doanh thu thường niên từ phần công suất đang hoạt động vào khoảng 1,1 tỷ USD. Điều này cho thấy khoảng cách lớn giữa quy mô hợp đồng ký trong nhiều năm và doanh thu thực tế hiện tại. Để chuyển các hợp đồng đã ký thành doanh thu, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thiện hạ tầng và đưa dự án vào vận hành, nên kết quả kinh doanh thường có độ trễ đáng kể.

IREN là một trong những cái tên được chú ý nhờ kỳ vọng vào các hợp đồng quy mô lớn. Blockspace dẫn nguồn từ The Information cho biết IREN đã ký thỏa thuận điện toán đám mây nhiều năm với Anthropic. Dù vậy, đến nay cả hai bên vẫn chưa xác nhận cũng như chưa công bố chi tiết thỏa thuận.

Ngay cả với IREN, các chỉ số công bố cũng cần được tách bạch giữa quy mô cam kết và doanh thu thực tế. Công ty cho biết doanh thu thường niên quy đổi (ARR) theo công suất lắp đặt dự kiến trong năm 2026 đạt 4 tỷ USD, nhưng ARR của phần công suất đang vận hành tính đến ngày 26/8 chỉ vào khoảng 1 tỷ USD. Trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), IREN cũng lưu ý doanh thu ghi nhận thực tế có thể thấp hơn ARR, bởi chỉ số này chỉ phản ánh giá trị quy đổi theo năm từ hợp đồng, không đồng nghĩa doanh thu thực tế chắc chắn đạt mức tương ứng.

Xét cơ cấu kinh doanh, khai thác Bitcoin vẫn đang đóng góp lớn hơn AI. Trong năm tài chính 2026, doanh thu từ dịch vụ đám mây AI của IREN đạt 128,8 triệu USD, tăng mạnh so với mức 16,4 triệu USD của một năm trước đó. Dù vậy, doanh thu từ hoạt động khai thác trong cùng kỳ vẫn lên tới 578,2 triệu USD. Công ty báo lỗ ròng 702,6 triệu USD, trong đó 638,8 triệu USD chủ yếu là khoản suy giảm giá trị không dùng tiền mặt phát sinh từ việc thanh lý thiết bị đào coin.

Động lực khiến các doanh nghiệp đào Bitcoin chuyển sang AI đến từ việc biên lợi nhuận khai thác ngày càng suy giảm. Vào cuối quý II/2026, giá đóng cửa của Bitcoin là 58.400 USD, thấp hơn mức chi phí tiền mặt để khai thác mỗi Bitcoin mà các thợ đào công bố, ở mức 75.500 USD. Core Scientific đã chi hơn 41,9 triệu USD để hủy đơn hàng thiết bị, trong khi KULR chấm dứt hoạt động khai thác từ ngày 29/6. Nếu IREN và Cipher cũng thu hẹp hoặc rút khỏi mảng này như dự báo, tổng công suất tính toán của nhóm thợ đào niêm yết có thể giảm hơn 35 EH/s.

Tuy nhiên, việc chuyển sang AI không chỉ dừng ở ký hợp đồng. IREN đã bàn giao cho Microsoft cơ sở làm mát ngâm công suất 50 MW mang tên Horizon 1, trong khi Horizon 2 đang trong giai đoạn chạy thử. Horizon 3 và Horizon 4 được đặt mục tiêu hoàn thành trong quý IV/2026, với điều kiện công ty kịp huy động đầy đủ các nguồn lực cần thiết.

Áp lực vốn và chi phí đầu tư hạ tầng cũng là bài toán lớn. IREN đã huy động 3,6 tỷ USD với lãi suất 6% cho dự án GPU liên quan đến Microsoft, đồng thời huy động thêm 2,4 tỷ USD với lãi suất 9% để mở rộng dự án Mackenzie. Khoảng 45-55% chi phí GPU cho các hợp đồng mới được bù đắp từ khoản khách hàng trả trước. Dù vậy, việc chuyển đổi các cơ sở khai thác hiện hữu sang phục vụ AI vẫn đòi hỏi chi phí đáng kể. Theo CoinShares, chi phí xây dựng hạ tầng AI vào khoảng 8-15 triệu USD cho mỗi MW, cao hơn nhiều so với cơ sở khai thác Bitcoin, vốn dưới 1 triệu USD mỗi MW.

Khi đánh giá các hợp đồng AI, ngoài yếu tố xác nhận chính thức, thị trường cũng cần xem xét bản chất dịch vụ được cung cấp. Ngày 24/9, Akamai công bố hợp đồng 7 năm trị giá 11,6 tỷ USD với Anthropic. Theo thỏa thuận, Anthropic còn được cấp warrant để có thể mua tối đa 5% cổ phần Akamai. Tuy nhiên, hợp đồng này chủ yếu tập trung vào các tác vụ điện toán dựa trên CPU, khác với mảng cung cấp năng lực tính toán GPU mà các doanh nghiệp đào Bitcoin đang theo đuổi.

Một nút thắt khác đối với quá trình mở rộng là quỹ đất có thể cấp điện. CoinShares cho biết Mỹ hiện có 225 biện pháp hạn chế liên quan đến trung tâm dữ liệu, trong khi tổng công suất đang chờ đấu nối vào lưới điện lên tới 2.600 GW. Các cơ sở AI đã có hợp đồng thuê hiện được định giá khoảng 27 triệu USD mỗi MW, trong khi một số khu đất khai thác chưa cho thuê thậm chí được định giá dưới 3 triệu USD mỗi MW.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo đến năm 2030, mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ đạt 950 TWh. Dù vậy, nhu cầu điện tăng cao và nguồn cung hạn chế không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều sẽ có lợi nhuận. Hiệu quả chuyển đổi sang AI của các công ty đào Bitcoin cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng biến các hợp đồng lớn thành hạ tầng đang vận hành, doanh thu thực tế và dòng tiền đủ để gánh chi phí tài chính.