David Marcus, CEO Lightspark và cựu CEO PayPal, cho rằng stablecoin thôi là chưa đủ để đáp ứng kỷ nguyên tác tử AI. Theo ông, thị trường sẽ cần một lớp hạ tầng thanh toán mới, nơi tiền được chuyển qua API thay vì đi qua các giao diện quen thuộc như ứng dụng, website hay màn hình thanh toán.

Nhận định này được Marcus đưa ra trong bài viết đăng trên mạng xã hội X với tiêu đề “The Death of the Interface”. Ông từng dẫn dắt dự án stablecoin Libra tại Meta, thời điểm công ty này vẫn còn mang tên Facebook.

Tại Meta, ngoài Libra, Marcus cũng phụ trách dự án trợ lý nhắn tin M. Theo ông, cả hai dự án đều không đạt kết quả như kỳ vọng, nhưng nguyên nhân chủ yếu là đi trước thời điểm thị trường. Marcus cho biết M bị dừng lại khi mức độ tự động hóa không vượt quá 30%, còn Libra thất bại vì yếu tố chính trị. Ở thời điểm hiện tại, ông cho rằng mô hình AI đã đủ trưởng thành, trong khi stablecoin cũng đã có hành lang pháp lý tại Mỹ và châu Âu.

Marcus nhận định trong suốt 40 năm qua, con người phải thích nghi với ngôn ngữ của máy tính thông qua menu và nút bấm. Tuy nhiên, xu hướng này đang đảo chiều khi máy tính ngày càng hiểu ngôn ngữ tự nhiên tốt hơn. Khi đó, người dùng sẽ không còn cần mở ứng dụng hay thao tác trên giao diện, mà chỉ cần đưa ra yêu cầu như đang nhờ một người khác xử lý công việc.

Theo Marcus, vai trò của hệ điều hành cũng sẽ thay đổi. Nếu hiện nay hệ điều hành là nền tảng để vận hành ứng dụng, thì trong tương lai, các tác tử AI tương tác trực tiếp với người dùng có thể thay thế vai trò trung tâm đó. Ông cho rằng những công ty sở hữu các tác tử chiến thắng trên thị trường sẽ trở thành nhóm doanh nghiệp quyền lực nhất trong thời kỳ tới.

Tuy nhiên, chính tiền tệ và thanh toán có thể trở thành điểm nghẽn của mô hình này.

Marcus cho rằng ứng dụng ngân hàng, trang thanh toán, ô nhập thẻ hay mã xác thực gửi qua tin nhắn đều được xây dựng trên giả định rằng luôn có màn hình và luôn có con người tham gia vào giao dịch. Các cơ chế xác thực, chống gian lận và xử lý tranh chấp cũng được thiết kế theo logic đó. Nhưng khi tác tử của khách hàng giao dịch trực tiếp với tác tử của doanh nghiệp, sẽ không còn trang thanh toán và cũng không có ai để nhận mã xác thực. Theo ông, stablecoin đơn thuần khó có thể lấp đầy khoảng trống này.

Ông cho rằng stablecoin chỉ phát huy giá trị rõ rệt khi được kết hợp với một mạng lưới quyết toán tốc độ cao, ví nhúng, mạng thanh toán bằng tiền pháp định trong nước và quốc tế, cùng mạng lưới thẻ.

Marcus gọi mô hình này là “headless money”. Cốt lõi của nó là một gói hạ tầng gồm bốn thành phần: mạng quyết toán nhanh, ví nhúng, mạng thanh toán fiat nội địa và xuyên biên giới, cùng mạng thẻ. Tất cả được kết nối qua các API đơn giản, cho phép tác tử AI gửi và nhận tiền ngay khi cần mà không phải dựa vào màn hình.

Theo Marcus, mô hình này có thể mở ra những kịch bản thực tế hơn cho tác tử AI. Ông lấy ví dụ nhu cầu sửa hàng rào trước cuối tuần: tác tử của người dùng có thể tự thương lượng giá với tác tử của nhà thầu, thanh toán tiền đặt cọc và chuyển nốt phần còn lại sau khi nhận được ảnh xác nhận công việc đã hoàn thành.

Ông cũng cho rằng tác tử doanh nghiệp trong tương lai có thể tự động thanh toán vào mỗi thứ Sáu cho 400 nhà thầu tại 30 quốc gia khác nhau. Dù bên nhận sử dụng tài khoản ngân hàng, ví di động hay thẻ, giao dịch vẫn cần được hoàn tất trong vài giây.

Để làm được điều đó, Marcus nhấn mạnh tiền phải được quyết toán theo thời gian thực, vận hành 24/7 và có chi phí thấp. Người dùng cũng phải có khả năng đặt hạn mức, cấp quyền chi tiêu cho tác tử và thu hồi quyền đó ngay lập tức. Ngoài ra, khi tác tử chuyển nhầm tiền, trách nhiệm đối với phần thiệt hại phát sinh cũng cần được xác định rõ.

Marcus cho rằng “làn sóng mua sắm bằng tác tử” khởi động chậm phần lớn vì thị trường vẫn đang dùng các phương thức thanh toán vốn được thiết kế cho con người. Theo ông, mô hình công nghệ lần này đã chín muồi, khung pháp lý cũng đang hình thành; điều còn thiếu là một dạng tiền tệ mà tác tử có thể sử dụng mà không cần đến giao diện.

Ông dự báo thị trường hạ tầng tiền tệ cho tác tử AI sẽ xuất hiện một vài doanh nghiệp có thể đạt mức định giá hàng trăm tỷ USD. Marcus cũng thừa nhận Lightspark đang theo đuổi hướng đi này, vì vậy quan điểm của ông có thể mang tính thiên lệch.

Marcus rời Meta vào tháng 11/2021 để thành lập Lightspark, công ty tập trung vào hạ tầng backend liên quan đến Lightning Network, giải pháp layer 2 của Bitcoin.

Lightspark hiện phát triển hạ tầng backend cho doanh nghiệp, nhà phát triển và các nhà bán lẻ muốn giao dịch trên Lightning Network. Đây là giao thức xây dựng trên nền tảng Bitcoin, tập trung vào việc xử lý nhanh các giao dịch Bitcoin giá trị nhỏ.