Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 13/10 (giờ địa phương) cảnh báo lạm phát dai dẳng, nợ công gia tăng và làn sóng vay nợ của các doanh nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy thêm áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ, qua đó có thể khiến lợi suất tăng vọt và biến động mạnh.

Theo IMF, chi phí năng lượng leo thang do xung đột tại Trung Đông, cùng triển vọng các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì chính sách thắt chặt để kiềm chế lạm phát, đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nền kinh tế phát triển lên mức cao nhất trong nhiều thập niên.

CNBC dẫn Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu mới nhất của IMF cho biết rủi ro trên thị trường trái phiếu chính phủ có thể gia tăng, đồng thời cảnh báo về khả năng “lợi suất trái phiếu chính phủ tăng đột ngột”. Báo cáo được công bố nhân dịp Hội nghị thường niên IMF - Ngân hàng Thế giới diễn ra trong tuần này tại Bangkok, Thái Lan, với hơn 18.000 đại biểu tham dự để thảo luận về kinh tế toàn cầu và hệ thống tài chính.

IMF nhận định gánh nặng nợ cao và rủi ro đảo nợ có thể khiến thị trường trái phiếu chính phủ dễ tổn thương hơn trước các cú sốc tài khóa và lạm phát. Tuần trước, tổ chức này cũng dự báo nợ công toàn cầu đã áp sát mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II và có thể sớm vượt 100% GDP.

Theo IMF, cú sốc trên thị trường trái phiếu chính phủ có thể đặc biệt nghiêm trọng vì đây là nền tảng của hệ thống tài chính. Khi lợi suất tăng mạnh, lãi suất chiết khấu đi lên sẽ kéo giá trị tài sản giảm xuống; ngay cả các tài sản gắn với AI cũng không nằm ngoài tác động. Giá trị của trái phiếu chính phủ được dùng làm tài sản thế chấp cũng có thể suy giảm.

IMF đồng thời chỉ ra rằng việc doanh nghiệp AI tăng mạnh vay nợ đang khiến thị trường trái phiếu thêm căng thẳng, do nhóm này ngày càng tranh giành dòng vốn với trái phiếu chính phủ. Theo báo cáo, tỷ trọng của các hyperscaler trong tổng lượng phát hành trái phiếu hạng đầu tư toàn cầu đã tăng từ dưới 1% lên 10% kể từ năm 2024.

Alphabet, công ty mẹ của Google, cùng Meta Platforms, các tập đoàn công nghệ lớn, hyperscaler và các phòng thí nghiệm AI đã huy động nguồn vốn trị giá hàng trăm tỷ USD trong năm nay thông qua phát hành trái phiếu và nhiều kênh khác để xây dựng hạ tầng AI.

Marc Seidner, Giám đốc đầu tư mảng chiến lược phi truyền thống tại Pacific Investment Management (PIMCO), cho rằng lượng trái phiếu kỳ hạn dài do các doanh nghiệp AI phát hành đã đủ lớn để cạnh tranh với trái phiếu chính phủ trong việc thu hút dòng tiền đầu tư. Dù vậy, theo ông, đây vẫn chưa phải yếu tố chi phối biến động của lợi suất trái phiếu chính phủ.

IMF cho biết các chỉ báo thanh khoản tại Mỹ, châu Âu và Anh hiện vẫn ổn định, thị trường nhìn chung vận hành có trật tự. Dù một số quỹ phòng hộ đã thu hẹp một phần các giao dịch basis trade - chiến lược dùng đòn bẩy để khai thác chênh lệch giữa giá giao ngay và giá tương lai của trái phiếu Kho bạc Mỹ - thị trường repo vẫn chưa ghi nhận áp lực rõ rệt. Tuy nhiên, IMF cảnh báo với mức đòn bẩy còn lại, thị trường vẫn “dễ tổn thương trước nguy cơ xảy ra làn sóng bán tháo mất trật tự”.

Báo cáo dẫn dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho thấy tỷ trọng quỹ phòng hộ trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ đã tăng từ khoảng 4% năm 2022 lên khoảng 9% vào năm 2025. Nhật Bản là ngoại lệ khi thanh khoản trên thị trường trái phiếu chính phủ tiếp tục xấu đi. IMF cho biết nguyên nhân đến từ biến động lãi suất gia tăng sau khi nước này chấm dứt chính sách kiểm soát đường cong lợi suất (YCC).

IMF khuyến nghị các cơ quan quản lý nợ kéo dài kỳ hạn phát hành trái phiếu chính phủ. Theo tổ chức này, việc thay thế quy mô lớn nợ dài hạn bằng vay ngắn hạn có thể làm gia tăng rủi ro đảo nợ.