Các bộ trưởng tài chính Liên minh châu Âu (EU) đã thống nhất thúc đẩy phương án chuyển quyền giám sát các doanh nghiệp tài sản mã hóa quy mô lớn từ cơ quan quản lý tại từng quốc gia sang Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA).

Theo CryptoSlate, ngày 9/10, Hội đồng EU đã đạt đồng thuận về lập trường đàm phán cho phép ESMA giám sát trực tiếp các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa lớn. Tuy nhiên, quy trình lập pháp vẫn chưa hoàn tất. Sau khi Hội đồng chốt lập trường chính thức, đề xuất này còn phải được đàm phán và hoàn thiện với Nghị viện châu Âu.

Đợt sửa đổi lần này tập trung xử lý kẽ hở giám sát phát sinh từ cơ chế “passporting” trong MiCA, khung pháp lý về tài sản mã hóa của EU. Theo cơ chế này, doanh nghiệp chỉ cần được cấp phép tại một quốc gia thành viên là có thể cung cấp dịch vụ trên toàn bộ 27 nước EU mà không phải xin giấy phép riêng hoặc lập hiện diện pháp lý tại từng thị trường. Cơ chế này giúp giảm gánh nặng thủ tục, nhưng cũng làm gia tăng lo ngại rằng khi quy mô giao dịch và tài sản của khách hàng ngày càng lớn, việc chỉ dựa vào cơ quan cấp phép ban đầu sẽ không còn đủ để giám sát hiệu quả.

Trước đó, ESMA từng đặt vấn đề về một số giấy phép được cấp khi các yếu tố trọng yếu chưa được xử lý đầy đủ. Cơ quan này cho rằng chưa có đủ cơ sở để khẳng định việc thẩm định đã bao quát toàn diện các nội dung như quản trị doanh nghiệp, xung đột lợi ích, hạ tầng công nghệ, cơ chế lưu ký và rủi ro liên quan đến chống rửa tiền.

Dù vậy, ESMA không cho rằng toàn bộ giấy phép do Malta cấp đều có chất lượng thấp. Cơ quan này ghi nhận Malta có chuyên môn trong ngành và nguồn lực giám sát nhất định, đồng thời khuyến nghị nước này cải thiện quy trình cấp phép. Về phần mình, Malta cho biết sẽ tiếp thu khuyến nghị, nhưng đến tháng 9 lại phản đối việc chuyển quyền giám sát sang ESMA ngay trong giai đoạn đầu triển khai MiCA, cho rằng động thái này là quá sớm. Lập luận của Malta là việc tập trung hóa giám sát có thể làm tăng quan liêu và làm suy giảm năng lực cạnh tranh.

So với đề xuất ban đầu của Ủy ban châu Âu, phương án thỏa hiệp hiện nay đã thu hẹp đáng kể phạm vi chuyển giao. Trong khoảng 360 doanh nghiệp đang hoạt động, chỉ khoảng 10-15 công ty dự kiến sẽ thuộc diện ESMA giám sát trực tiếp. Phần lớn doanh nghiệp còn lại vẫn do cơ quan quản lý quốc gia phụ trách như hiện nay.

Dự thảo quy định ESMA sẽ trực tiếp giám sát các doanh nghiệp có từ 15 triệu người dùng hoạt động trở lên trong EU. Ngay cả khi chưa chạm ngưỡng này, doanh nghiệp vẫn có thể bị đưa vào diện giám sát trực tiếp nếu đáp ứng 3 trong 5 tiêu chí về mức độ quan trọng, bao gồm quy mô tệp khách hàng, lượng tài sản lưu ký, quy mô giao dịch và mức độ liên thông với hệ thống tài chính. Các ngưỡng chi tiết được nêu gồm hơn 1 triệu người dùng hoạt động, tài sản mã hóa lưu ký vượt 1 tỷ euro, khoảng 1.500 tỷ won, và giá trị giao dịch hằng năm của khách hàng vượt 4 tỷ euro, khoảng 5.980 tỷ won.

Theo kế hoạch cải tổ, ESMA sẽ có quyền yêu cầu các doanh nghiệp thuộc diện giám sát trực tiếp cung cấp hồ sơ, tiến hành thanh tra tại chỗ, điều tra vi phạm và áp dụng biện pháp xử phạt bằng tiền. Cơ quan này cũng có thể hạn chế dịch vụ hoặc thu hồi giấy phép nếu doanh nghiệp không đáp ứng yêu cầu. Đối với các doanh nghiệp vẫn do cơ quan quốc gia giám sát, ESMA dự kiến sẽ thu hẹp chênh lệch trong thực thi giữa các nước thông qua hướng dẫn, cơ chế đánh giá ngang hàng, điều tra chung và một số quyền can thiệp nhất định.

Song song với đó, ESMA cũng thúc đẩy tái cơ cấu nội bộ. Một phương án đang được xem xét là thành lập ban điều hành thường trực gồm chủ tịch và 5 thành viên độc lập, phụ trách các quyết định liên quan đến giám sát từng doanh nghiệp cũng như hoạt động vận hành. Trong khi đó, các cơ quan quản lý quốc gia vẫn tiếp tục tham gia điều phối chính sách và phối hợp giám sát.

Thời gian chuyển tiếp được đề xuất cho việc chuyển quyền giám sát là 2 năm. Trong giai đoạn này, thông tin liên quan, trách nhiệm thực thi và năng lực chuyên môn sẽ được chuyển dần sang ESMA thông qua các nhóm phối hợp. Ngay cả khi bị đưa vào diện giám sát trực tiếp, doanh nghiệp vẫn được giữ nguyên giấy phép MiCA hiện có và không phải xin cấp phép lại chỉ vì thay đổi cơ quan giám sát.

Trong các vòng đàm phán sắp tới, những nội dung còn gây tranh luận nhiều khả năng sẽ xoay quanh tiêu chí xác định đối tượng bị giám sát trực tiếp, năng lực giám sát thực tế của ESMA và cách phân loại các doanh nghiệp nằm sát ngưỡng tiêu chí. Khi Nghị viện châu Âu hoàn tất lập trường và bước vào đàm phán với Hội đồng, phạm vi doanh nghiệp chịu tác động cùng lộ trình triển khai nhiều khả năng sẽ được làm rõ hơn.