Trong ngành game Hàn Quốc, chương trình nghị sự về quan hệ lao động không còn chỉ xoay quanh lương và thưởng. Phạm vi tranh luận đang mở rộng sang tái cơ cấu, tách pháp nhân, M&A và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó các nghiệp đoàn ngày càng nhấn mạnh quyền được cung cấp thông tin và tham vấn ngay từ giai đoạn đầu của quá trình ra quyết định.

Nghiệp đoàn Wemade, ra mắt ngày 30/9, là ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Tổ chức này phản đối việc tái cơ cấu hoặc sa thải phát sinh từ thay đổi cổ đông lớn hay cải tổ tổ chức, đồng thời yêu cầu cải thiện cơ chế thưởng. Nghiệp đoàn cũng đề nghị công ty phải tham vấn trước nếu có thay đổi về định hướng kinh doanh cốt lõi. Ngoài ra, các yêu cầu còn bao gồm bảo đảm việc làm và duy trì tổ chức đối với những bộ phận kinh doanh chủ chốt, trong đó có Wemix.

Wemade hiện đang trong quá trình chuyển giao quyền kiểm soát. Tháng 6, Chủ tịch Park Kwan-ho ký hợp đồng chuyển nhượng 39,33% cổ phần đang nắm giữ cho Neopulse. Một nhóm nhà đầu tư gồm Neopulse và Kingnet dự kiến hoàn tất thủ tục trước ngày 30 (tháng này). Sau khi giao dịch khép lại, nhóm này sẽ trở thành cổ đông lớn nhất tại Wemade với 40,25% cổ phần.

Theo giới phân tích, việc định hướng kinh doanh và cách thức vận hành sau khi cổ đông lớn thay đổi trở nên khó đoán hơn đã khiến yêu cầu của nghiệp đoàn không dừng ở bảo đảm việc làm sau tái cơ cấu. Thay vào đó, trọng tâm đã chuyển sang cơ chế tham vấn ngay trong tiến trình tái cơ cấu.

◆ Trọng tâm mới là quy trình ra quyết định, không chỉ là việc làm

Trên thực tế, nghiệp đoàn trong ngành game từ lâu không chỉ quan tâm đến lương và thưởng. Khi các nghiệp đoàn lần lượt được thành lập tại Nexon và Smilegate năm 2018, những vấn đề như làm việc kéo dài và chế độ lương trọn gói đã nổi lên rõ rệt. Cùng với đó, bất ổn việc làm do dự án bị dừng hoặc cơ cấu tổ chức thay đổi cũng sớm trở thành một chủ đề trong quan hệ lao động.

Tuy vậy, tranh chấp về đãi ngộ chưa từng hạ nhiệt. Tại Neople năm ngoái, xung đột lao động bùng phát từ vấn đề thưởng và phân chia lợi nhuận sau thành công của “Dungeon & Fighter Mobile” tại Trung Quốc. Nghiệp đoàn đã tiến hành cuộc đình công đầu tiên trong ngành game, và căng thẳng kéo dài khoảng 5 tháng chỉ khép lại sau khi hai bên đạt thỏa thuận thương lượng tiền lương, trong đó có nội dung tăng lương.

Điểm thay đổi gần đây không nằm ở chỗ vấn đề đãi ngộ được thay bằng vấn đề việc làm, mà ở việc bản thân quá trình tái cơ cấu của doanh nghiệp đã trở thành một điểm nóng mới trong quan hệ lao động.

Điều này từng bộc lộ trong vụ NC tách bộ phận QA và hạ tầng IT thành pháp nhân riêng vào năm 2024. Khi đó, nghiệp đoàn đã tổ chức cuộc tập trung đầu tiên kể từ khi thành lập để yêu cầu bảo đảm việc làm cho nhóm nhân sự bị tách sang công ty mới. Họ cũng đề nghị có cơ chế bảo vệ việc làm, kể cả trong trường hợp pháp nhân mới sau này có thể bị đóng cửa hoặc bị bán lại.

Trong ngành game, việc tái cấu trúc tổ chức phát triển diễn ra khá thường xuyên, tùy thuộc vào thành bại của game mới và từng dự án. Nếu trước đây tranh luận chủ yếu tập trung vào việc điều chuyển nhân sự và bảo đảm việc làm sau khi dự án kết thúc hoặc sau tái cơ cấu, thì nay phạm vi tranh luận đã mở rộng sang câu hỏi quan trọng hơn: doanh nghiệp sẽ công bố thông tin từ khi nào và bắt đầu tham vấn với nghiệp đoàn ở giai đoạn nào trong quá trình tái cơ cấu.

◆ Từ xung đột ở từng doanh nghiệp thành yêu cầu chung của toàn ngành

Từ năm ngoái, các yêu cầu này đã vượt ra khỏi phạm vi từng công ty để dần trở thành chương trình nghị sự chung của toàn ngành.

Ủy ban IT thuộc Nghiệp đoàn Hóa chất - Dệt may - Thực phẩm đã lần đầu xây dựng bộ yêu cầu chung cho ngành IT và game vào năm 2025. Nội dung gồm công khai tiêu chí đánh giá, cải thiện quy trình điều chuyển nhân sự vì lý do quản trị, và thiết lập thủ tục bảo vệ quyền lợi người lao động khi doanh nghiệp biến động như tách pháp nhân, mua lại hoặc sáp nhập.

Bộ yêu cầu chung này cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện quy trình ứng phó với các đợt điều chuyển lặp lại trong quá trình tái cơ cấu dự án, cũng như với các biến động ở cấp doanh nghiệp như tách pháp nhân, mua bán và sáp nhập. Phía nghiệp đoàn cho biết ở nhiều trường hợp, ý kiến của người lao động chưa được phản ánh đầy đủ, trong khi lo ngại về việc làm vẫn liên tục tái diễn. Vì vậy, theo họ, cần một bộ tiêu chuẩn áp dụng cho toàn ngành thay vì để từng công ty tự xử lý riêng lẻ.

Năm nay, bộ yêu cầu chung tiếp tục được mở rộng. Ủy ban IT cho biết đã bổ sung chế độ làm việc 4,5 ngày mỗi tuần vào 4 nhóm yêu cầu chung hiện có để đưa vào đàm phán năm 2026. Phía nghiệp đoàn cũng cho biết một số doanh nghiệp IT và game lớn đã chấp nhận một phần nội dung của bộ yêu cầu chung năm ngoái, nhưng không nêu cụ thể doanh nghiệp nào áp dụng điều khoản nào.

Môi trường pháp lý cũng đang thay đổi. Luật Công đoàn và Điều chỉnh Quan hệ Lao động sửa đổi, có hiệu lực từ năm nay, đã đưa các quyết định quản trị kinh doanh có ảnh hưởng đến điều kiện làm việc vào phạm vi có thể phát sinh tranh chấp lao động. Tuy nhiên, các quyết định như sáp nhập, chia tách hay bán doanh nghiệp không đương nhiên trở thành đối tượng thương lượng hoặc tranh chấp. Việc xem xét còn phụ thuộc vào việc quá trình thực thi có dẫn tới thay đổi thực chất về điều kiện làm việc hay không, chẳng hạn như sa thải hoặc điều chuyển nhân sự.

Nhìn tổng thể, sự thay đổi này không đơn thuần là việc nghiệp đoàn bổ sung thêm đầu việc vào danh sách yêu cầu. Từ chỗ tập trung vào việc làm và đãi ngộ sau khi dự án hoặc tổ chức thay đổi, họ đang dần cụ thể hóa yêu cầu về một quy trình cung cấp thông tin và tham vấn ngay từ giai đoạn ra quyết định đối với những thay đổi tác động trực tiếp đến người lao động.

◆ AI trở thành biến số mới trong quan hệ lao động

AI cũng đang nổi lên như một chủ đề mới trong quan hệ lao động của ngành game.

Theo khảo sát do Ủy ban đặc biệt về game của Đảng Dân chủ phối hợp với Ủy ban IT thuộc Nghiệp đoàn Hóa chất - Dệt may - Thực phẩm thực hiện hồi tháng 4 đối với 1.078 lao động trong ngành, 77,3% cho biết cảm thấy bất an về việc làm vì AI. Tỷ lệ cho rằng cần có hướng dẫn về phân chia lợi ích khi triển khai AI lên tới 82,3%. Trong khi đó, chỉ 26,7% cho biết tại công ty của họ đã có thảo luận chính thức giữa doanh nghiệp và nghiệp đoàn liên quan đến chuyển đổi AI.

AI đã được đưa vào thực tế phát triển và vận hành, nhưng các tiêu chuẩn giữa doanh nghiệp và người lao động về tác động của công nghệ này lên công việc, cơ cấu nhân sự, đánh giá và phân chia thành quả vẫn chưa được thiết lập đầy đủ.

Phía nghiệp đoàn cho biết mục tiêu của họ không phải là ngăn cản việc ứng dụng AI, mà là thúc đẩy thảo luận song song về ổn định việc làm, quyền của người sáng tạo, cũng như tiêu chuẩn đánh giá và phân chia thành quả khi sử dụng công nghệ. Đề xuất của Ủy ban IT về việc lập cơ chế tham vấn ba bên trong quá trình chuyển đổi AI cũng xuất phát từ mục tiêu này, nhằm để người lao động, doanh nghiệp và chính phủ cùng thảo luận về tác động của AI đối với quy trình phát triển và công việc, từ đó xây dựng tiêu chuẩn chung.

Một đại diện trong ngành nhận định rằng trong ngành game, lương, thưởng, thời gian làm việc và ổn định việc làm từ lâu đã là những vấn đề cốt lõi trong quan hệ lao động. Gần đây, phạm vi tranh luận tiếp tục mở rộng sang cả các quyết định quản trị có ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm và công việc, như tách pháp nhân, điều chuyển nhân sự và ứng dụng AI. Theo người này, trong thời gian tới, không chỉ kết quả cuối cùng mà cả mức độ chia sẻ thông tin và phạm vi tham vấn trong quá trình ra quyết định cũng sẽ trở thành yếu tố ngày càng quan trọng.