AI đang tạo sức ép ngày càng lớn lên mô hình tính phí theo giờ, vốn từ lâu là nền tảng doanh thu của các hãng luật tại Anh và Ireland.

Theo CNBC ngày 10/10, báo cáo “Legal Insights Report 2026 (UK & Ireland)” của công ty phần mềm pháp lý Clio cho thấy gần 90% người làm việc trong lĩnh vực pháp lý tại hai thị trường này đã ứng dụng AI vào công việc hằng ngày.

Trong số các hãng luật đã triển khai AI, khoảng 80% cho biết họ có thể xử lý khối lượng công việc lớn hơn mà không cần bổ sung nhân sự hoặc nguồn lực. Hơn 70% nói chi phí đã giảm nhờ AI đảm nhiệm các tác vụ hành chính vốn do bộ phận hỗ trợ thực hiện. Khi hiệu suất tăng lên, mô hình tính phí dựa trên số giờ làm việc cũng bắt đầu chịu áp lực rõ rệt.

Xu hướng này tác động trực tiếp đến cấu trúc doanh thu của các hãng luật. Nick Rolls-Davies, nhà sáng lập kiêm CEO quỹ tài chính pháp lý Lexolent có trụ sở tại London và Dubai, nhận định: “Không thể tính phí 16 giờ cho một việc chỉ mất 16 giây”.

Theo ông, tự động hóa đang tác động mạnh nhất đến các công việc lặp lại, chẳng hạn việc điền thông tin vào các mẫu tài liệu tiêu chuẩn. Dù vậy, Rolls-Davies nhấn mạnh những mảng tư vấn pháp lý phức tạp vẫn cần đến phán đoán của con người, bởi việc diễn giải kết quả do AI tạo ra và đưa ra chiến lược phù hợp cho khách hàng vẫn rất khó tự động hóa.

Một rủi ro khác là hiện tượng AI tạo ra thông tin không có thật, còn gọi là “hallucination”. Rolls-Davies cho biết đã xuất hiện không ít trường hợp bị kỷ luật vì nộp lên tòa các hồ sơ trích dẫn án lệ không tồn tại. Khi AI được sử dụng rộng hơn, năng lực kiểm chứng, phát hiện sai sót và chịu trách nhiệm sẽ trở nên quan trọng không kém tốc độ tạo đầu ra.

Hoạt động đào tạo luật sư trẻ cũng đang buộc phải thay đổi. Trước đây, rà soát tài liệu, soạn thảo hợp đồng và nghiên cứu án lệ là những khâu giúp người mới vào nghề xây nền tảng thực hành. Khi AI dần thay thế các công việc này, các hãng luật phải tìm ra cách tạo cơ hội học hỏi mới. Jorge Vestal, người phụ trách khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của Harvey, nói: “Dù việc viết bản thảo được tự động hóa, không có nghĩa các bước sau đó cũng tự động nhanh hơn”.

Tuyển dụng và phát triển nghề nghiệp cũng đang dịch chuyển. Francesca Venez, phụ trách nhân tài pháp lý tại A&O Shearman, cho biết khi đánh giá ứng viên và nhân sự, công ty ngày càng coi trọng sự tò mò và tư duy doanh nhân. Doanh nghiệp này cũng mở rộng các lộ trình nghề nghiệp liên quan đến công nghệ pháp lý, phát triển sản phẩm và triển khai AI. Dù vậy, bà khẳng định nhu cầu đào tạo các luật sư giỏi để trở thành đối tác và chuyên gia trong tương lai không hề thay đổi.

Một vấn đề khác là cách sử dụng quỹ thời gian được tiết kiệm nhờ AI. Khảo sát của Clio cho thấy 51% người làm trong ngành pháp lý vẫn làm việc vào buổi tối, trong khi chỉ 32% nói họ thực sự muốn như vậy. Tỷ lệ làm việc cuối tuần là 22%, gấp đôi mức 11% cho biết muốn làm vào cuối tuần. Joshua Lennon của Clio cho biết một số luật sư đã cảm nhận rõ tác động tích cực của AI và đánh giá các công cụ này đang giúp cải thiện công việc.

Những thay đổi trên cho thấy AI không chỉ giúp tăng tốc xử lý nghiệp vụ pháp lý mà còn đang định hình lại mô hình doanh thu và cách đào tạo nhân sự trong các hãng luật. Khi các công việc lặp lại ngày càng được tự động hóa, giá trị của luật sư sẽ ngày càng nằm ở năng lực phán đoán và kiểm chứng, thay vì số giờ bỏ ra để hoàn thành văn bản.