Mỹ đang khởi động quá trình sửa đổi toàn diện quy định về đèn pha ôtô nhằm cập nhật tiêu chuẩn chiếu sáng cho phù hợp với công nghệ hiện nay.

Theo Ars Technica ngày 8/10 (giờ địa phương), Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA) dự kiến bắt đầu quy trình xây dựng quy định mới theo hình thức lấy ý kiến, qua đó rà soát và sửa đổi FMVSS 108 - bộ tiêu chuẩn về thiết bị chiếu sáng thuộc Hệ thống Tiêu chuẩn An toàn Xe cơ giới Liên bang.

Trọng tâm của đợt sửa đổi là xử lý tình trạng chậm cập nhật quy định chiếu sáng vốn nhiều năm qua bị đánh giá là không theo kịp công nghệ tại thị trường Mỹ. Theo NHTSA, tiêu chuẩn hiện hành chưa tạo điều kiện đầy đủ để triển khai các công nghệ chiếu sáng an toàn thế hệ mới.

Jonathan Morrison, quan chức của NHTSA, cho biết các tiêu chuẩn hiện tại đang hạn chế khả năng đưa vào sử dụng những công nghệ chiếu sáng có thể cải thiện an toàn. Cơ quan này sẽ phối hợp với giới chuyên gia và các bên liên quan để hiện đại hóa bộ tiêu chuẩn, đồng thời xử lý các yếu tố có thể gây chói mắt cho người tham gia giao thông. Theo ông, cách tiếp cận này sẽ giúp sửa các quy định lỗi thời, thúc đẩy đổi mới và nâng mức an toàn đường bộ.

Trong nhiều năm, quy định về đèn pha tại Mỹ bị xem là bảo thủ hơn so với châu Âu và Nhật Bản. Trước đây, FMVSS 108 về cơ bản chỉ cho phép các chế độ chiếu xa và chiếu gần truyền thống, trong khi các công nghệ đèn pha thích ứng chưa được tích hợp đầy đủ vào khung tiêu chuẩn. Trong khi đó, công nghệ chiếu sáng trên ôtô đã phát triển mạnh, từ các hệ thống tiên tiến đến giải pháp điều khiển chính xác dựa trên LED. Đặc biệt, công nghệ kiểm soát chùm sáng theo từng điểm ảnh để chặn đúng vùng ánh sáng có thể chiếu trực tiếp vào xe đi ngược chiều ngày càng phổ biến, nhưng tại Mỹ vẫn được triển khai chậm do rào cản quy định.

Việc sửa đổi quy định này thực tế đã được bàn đến từ lâu. Năm 2013, sau kiến nghị của Toyota, NHTSA từng cho biết sẽ khởi động quy trình lập quy định, nhưng phải thêm 5 năm sau mới đưa ra dự thảo để xem xét. Khi đó, cơ quan này cũng cân nhắc khả năng áp dụng tiêu chuẩn châu Âu, song cho rằng ở những tình huống như giao lộ hoặc đoạn đường cong - nơi hệ thống đèn thích ứng có thể không phát hiện đủ sớm phương tiện khác - sẽ không có đủ thời gian để thay đổi dạng chùm sáng.

Khác biệt trong cách quản lý giữa Mỹ và châu Âu cũng là một yếu tố quan trọng. Tại châu Âu, xe được quản lý theo cơ chế phê duyệt kiểu loại, tức cơ quan chức năng thử nghiệm trước khi cấp phép lưu hành. Trong khi đó, tại Mỹ, hãng xe tự chứng nhận sản phẩm đáp ứng FMVSS và chỉ bị xử phạt nếu sau đó bị phát hiện khai báo sai. NHTSA cho rằng trong cơ chế tự chứng nhận, các bài kiểm tra độ chói theo cách tiếp cận của châu Âu có thể mang tính chủ quan quá cao, nên cơ quan này muốn xây dựng bộ tiêu chí riêng.

Một thay đổi đáng chú ý đã diễn ra vào năm 2022. Sau khi quy định cuối cùng được ban hành, các mẫu xe trang bị đèn pha LED ma trận bắt đầu được bán tại Mỹ. Tuy nhiên, ngay cả khi sử dụng cùng một công nghệ, vẫn có trường hợp chức năng bị giới hạn so với phiên bản bán tại châu Âu; mẫu SUV cỡ lớn của Audi thường được nhắc tới như một ví dụ điển hình.

Theo định hướng mới, phạm vi sửa đổi lần này rộng hơn trước. NHTSA dự kiến hài hòa tiêu chuẩn của Mỹ với các chuẩn mực quốc tế, đồng thời bổ sung vào quy định những công nghệ như LED, cảm biến ánh sáng môi trường, đèn chiếu xa tự động và các nguồn sáng thay thế. Cơ quan này cũng xem xét điều chỉnh quy trình thử nghiệm đối với thấu kính và các linh kiện quang học, cùng phương án căn chỉnh góc chiếu của đèn pha với độ chính xác cao hơn. Song song đó, tiêu chí kiểm soát chói sẽ được siết chặt để bảo đảm công nghệ mới không cản trở tầm nhìn của các tài xế khác.

Nếu quy trình hoàn tất, quy định chiếu sáng xe tại Mỹ có thể chuyển sang hướng cởi mở hơn với phần cứng và công nghệ điều khiển mới. Khi đó, các hãng xe nhiều khả năng sẽ phải điều chỉnh lại thiết kế hệ thống chiếu sáng vốn trước đây bị giới hạn bởi bộ tiêu chuẩn riêng của Mỹ. Dù vậy, NHTSA nhấn mạnh mục tiêu của lần sửa đổi này là đồng thời mở rộng khả năng áp dụng công nghệ mới và bảo đảm không gây chói cho người lái các phương tiện khác.