Nhu cầu điện tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu AI đang làm thay đổi bài toán đầu tư nguồn điện mới. Theo phân tích của Wood Mackenzie được TechCrunch dẫn ngày 9/10, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) thời lượng 4 giờ hiện đã có chi phí thấp hơn tuabin khí chu trình hở tại toàn bộ 43 thị trường được khảo sát.

Diễn biến này phản ánh áp lực ngày càng lớn trong cuộc đua bảo đảm điện cho hạ tầng AI. Giá tuabin khí tăng, thời gian giao hàng kéo dài và tình trạng thắt chặt nguồn cung đang khiến mô hình kết hợp điện mặt trời với pin lưu trữ trở thành lựa chọn đáng chú ý hơn.

Trước đây, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu thường xem các tổ máy chạy khí tự nhiên là phương án ưu tiên nhờ khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu điện. Trong đó, tuabin khí chu trình hở được sử dụng phổ biến cho phát điện đỉnh do cấu trúc đơn giản hơn tuabin khí chu trình hỗn hợp và có thể triển khai nhanh hơn.

Tuy nhiên, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang đẩy nhu cầu đối với tuabin khí tăng mạnh. Ngay cả tuabin khí chu trình hở cũng cần từ 2 đến 4 năm để mua sắm và bàn giao, trong khi thời gian chờ đối với tuabin chu trình hỗn hợp đã bị kéo dài tới đầu thập niên 2030.

Khi nguồn cung bị thắt chặt, chi phí đầu tư cho các dự án điện khí mới cũng tăng lên, qua đó làm thay đổi tương quan hiệu quả kinh tế giữa các công nghệ phát điện.

Ở chiều ngược lại, BESS đang cải thiện nhanh sức cạnh tranh về chi phí. Wood Mackenzie dự báo chi phí điện từ hệ thống pin lưu trữ sẽ tiếp tục giảm, trong khi chi phí phát điện bằng tuabin khí có xu hướng tăng trong vài thập kỷ tới.

Theo đó, pin lưu trữ không còn chỉ đóng vai trò hạ tầng hỗ trợ mà đang dần trở thành phương án thay thế cho phát điện đỉnh bằng khí.

Trong nhóm các nguồn điện mới, điện mặt trời vẫn là lựa chọn có lợi thế chi phí rõ nhất. Wood Mackenzie cho biết đây là nguồn điện mới rẻ nhất tại tất cả các thị trường được khảo sát.

Khi kết hợp với BESS, điện mặt trời có thể lưu trữ sản lượng phát ra vào ban ngày để sử dụng trong giờ cao điểm, từ đó nâng độ linh hoạt của hệ thống cung ứng điện.

Dù vậy, tại Bắc Mỹ, thuế quan và các biện pháp hạn chế nhập khẩu đang tạo thêm áp lực chi phí đối với điện mặt trời. Wood Mackenzie nhận định các chính sách này đang làm tăng giá thành dự án.

Tuy nhiên, các dự án điện mặt trời quy mô lớn được đánh giá có khả năng hấp thụ cú sốc giá tốt hơn tương đối so với các dự án nhỏ hơn.

Chính sách ưu đãi thuế tại Mỹ cũng là một biến số quan trọng đối với chi phí đầu tư. Những dự án khởi công hoặc hoàn thành trước cuối năm 2027 vẫn có thể duy trì ưu đãi khấu trừ thuế theo điều khoản “safe harbor” trong dự luật có tên “One Big Beautiful Bill”.

Theo Wood Mackenzie, tổng cộng 168 GW dự án hiện nằm trong diện được bảo vệ đáng kể trước biến động giá trong ngắn hạn nhờ cơ chế này.

Xét theo khu vực, lợi thế chi phí của pin lưu trữ cũng ngày càng rõ nét. Wood Mackenzie dự báo đến năm 2035, tại Trung Đông và châu Phi, BESS thời lượng 4 giờ sẽ có chi phí thấp hơn 33% so với phát điện đỉnh bằng khí.

Tại các thị trường trong khu vực này, pin lưu trữ được xem là có thể thay thế phát điện đỉnh bằng khí nhờ ưu thế chi phí.

Trong khi đó, chi phí lưu trữ năng lượng tại Trung Quốc được thống kê thấp hơn 55% so với các nước lân cận. Sự chênh lệch này cho thấy khác biệt về chuỗi cung ứng theo khu vực và giá thiết bị có tác động đáng kể đến hiệu quả kinh tế của BESS.

Trong thông cáo báo chí, Ahmed Jamil Abdulla, chuyên gia phân tích cấp cao của Wood Mackenzie, cho biết sự thay đổi trong tương quan kinh tế giữa pin lưu trữ và tuabin khí là bước ngoặt quan trọng, và khoảng cách chi phí nhiều khả năng sẽ tiếp tục nới rộng trong thời gian tới.

Cuộc đua bảo đảm điện cho trung tâm dữ liệu AI đang buộc thị trường phải xem lại tiêu chí lựa chọn thiết bị phát điện. Tuabin khí vẫn là một phương án để duy trì nguồn điện ổn định, nhưng giá thiết bị tăng cao và thời gian giao hàng kéo dài đang trở thành gánh nặng ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, xu hướng kết hợp điện mặt trời với hệ thống lưu trữ bằng pin nhằm hạ chi phí điện và tăng tính linh hoạt của nguồn cung được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng.