Cảnh báo AI có thể phá lớp mã hóa bảo vệ ví tiền số nhanh hơn dự kiến đang làm nóng lại cuộc tranh luận về kiến trúc của hai blockchain lớn nhất thị trường là Bitcoin và Ethereum. Từ đó, giới phát triển cũng bắt đầu bàn sâu hơn về nhu cầu chuẩn bị các cơ chế mật mã kháng lượng tử.

Ngày 10/10 giờ địa phương, theo U.Today, nhà nghiên cứu Ethereum Justin Drake viết trên X rằng ngành tiền mã hóa cần chuẩn bị cho một kịch bản phòng thủ nghiêm ngặt. Ông cho rằng trong tình huống xấu nhất, AI có thể tìm ra cách bẻ khóa lớp mã hóa bảo vệ ví Bitcoin và Ethereum chỉ trong vài tháng, thay vì mất nhiều năm như giả định trước đây.

Drake kêu gọi các “cá voi” cân nhắc chuyển dần tài sản sang địa chỉ mới để giảm rủi ro. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đây mới là giả định cho kịch bản xấu nhất, chưa có bằng chứng xác nhận AI đã đủ khả năng vô hiệu hóa các cơ chế mật mã hiện tại trong thời gian ngắn như vậy.

Phát biểu này nhanh chóng được CEO Blockstream Adam Back sử dụng để công kích định hướng thiết kế ban đầu của Ethereum. Ông cho rằng các nhà phát triển Ethereum đời đầu đã xây dựng hệ thống dựa trên một kiến trúc có vấn đề, trong khi mô hình UTXO mà Satoshi Nakamoto chọn cho Bitcoin cho thấy sự hiểu biết rõ hơn về đặc tính của hệ thống phân tán.

Tranh luận tập trung vào khác biệt cốt lõi giữa cách Bitcoin và Ethereum quản lý sổ cái. Với UTXO, tài sản được biểu diễn dưới dạng các đầu ra giao dịch chưa sử dụng; khi phát sinh giao dịch mới, các đầu ra cũ được dùng làm đầu vào và tạo ra đầu ra mới. Bitcoin là đại diện tiêu biểu của mô hình này, còn Cardano cũng áp dụng cấu trúc tương tự.

Trong khi đó, Ethereum vận hành theo mô hình tài khoản, theo dõi số dư của từng tài khoản và trạng thái của smart contract, rồi cập nhật khi có giao dịch. Dù khác nhau về cách quản lý tài sản và trạng thái, cả hai mô hình đều không tự thân giải quyết được rủi ro an toàn mật mã nếu máy tính lượng tử hoặc AI đạt tới năng lực tấn công đủ lớn.

Ethereum hiện cũng thử nghiệm một số hướng đi nhằm tăng tính linh hoạt của giao dịch và củng cố bảo mật trong khuôn khổ mô hình tài khoản. Theo bài viết, đề xuất cải tiến EIP 8141 đưa ra phương án mở rộng account abstraction ở cấp giao thức và tích hợp công nghệ kháng lượng tử thông qua loại giao dịch mới 0x06, được gọi là “frame transaction”. Dù vậy, hiệu quả thực tế của hướng tiếp cận này trước nguy cơ AI phá mã hóa vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng.

Đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin cho biết nhà đầu tư chưa cần vội vàng chuyển tài sản. Ông nói hiện không khuyến nghị người dùng gấp rút đưa tài sản sang ví mới, nhưng nhấn mạnh mối đe dọa mà AI có thể tạo ra đối với các công nghệ mã hóa cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Theo Buterin, không chỉ những kỹ thuật mật mã dễ bị máy tính lượng tử tấn công mới đáng lo ngại. Các kỹ thuật có thể bộc lộ điểm yếu khi AI tiếp tục tiến bộ cũng cần được theo dõi sát. Ông cho rằng điều này không đồng nghĩa ví hiện tại đang đối mặt với rủi ro ngay lập tức, mà cho thấy ngành cần rà soát lại mức độ an toàn dài hạn của các cơ chế mật mã trong bối cảnh năng lực tính toán tăng nhanh.

Cuộc tranh luận lần này cho thấy AI có thể tác động trực tiếp đến những giả định bảo mật vốn được xem là nền tảng của blockchain. Ngoài khác biệt giữa UTXO và mô hình tài khoản, mức độ rủi ro trên thực tế còn phụ thuộc vào thuật toán mã hóa được dùng trong ví, mức độ lộ khóa công khai và năng lực tính toán cần thiết để thực hiện một cuộc tấn công.

Trong thời gian tới, tâm điểm sẽ là việc AI có thể tiến xa đến đâu trong khả năng tấn công các cơ chế mật mã hiện nay, cũng như tốc độ triển khai các giải pháp kháng lượng tử của ngành. Hiện tại, quan điểm cho rằng cần chuyển ví trên diện rộng vẫn chưa trở thành khuyến nghị bảo mật chính thức, vì vậy cần tách bạch rõ giữa kịch bản xấu nhất và những rủi ro kỹ thuật đã được kiểm chứng.

Diễn biến này cũng làm gia tăng các ý kiến ủng hộ mô hình UTXO. Một số quan điểm nghiêng về Cardano cho rằng mô hình tài khoản là lựa chọn sai lầm, đồng thời nhấn mạnh việc duy trì UTXO ngay từ đầu là hướng đi đúng đối với lịch sử phát triển blockchain.