Phiên giám sát Bộ Công Thương của Ủy ban Công nghiệp, Thương mại, Tài nguyên, Doanh nghiệp vừa và nhỏ và Khởi nghiệp thuộc Quốc hội Hàn Quốc đang vấp phải chỉ trích vì bị cho là thiếu thực chất. Nhiều ý kiến cho rằng phiên họp thiếu nhân chứng là đại diện doanh nghiệp, thiếu tài liệu phục vụ chất vấn, trong khi hàng loạt nội dung quan trọng lại được xử lý theo hình thức không công khai.

Từ ngày 6/10, ủy ban này bắt đầu đợt giám sát thường niên đối với các cơ quan, trong đó có Bộ Công Thương. Các nội dung được đưa vào chương trình gồm ba siêu dự án của Chính phủ, chiến lược đầu tư tại Mỹ và dự án khí tự nhiên hóa lỏng Alaska LNG.

Tuy nhiên, ngay từ đầu, việc triệu tập nhân chứng đã gặp trục trặc. Trong số 4 nhân chứng được lựa chọn, 2 người gửi văn bản xin vắng mặt. Người duy nhất có mặt trong ngày là Choi Seung-ho, Chủ tịch chi nhánh Samsung Electronics thuộc công đoàn của tập đoàn.

Đảng cầm quyền People Power Party cho rằng để làm rõ quá trình ra quyết định liên quan cụm bán dẫn Honam, cần có đại diện Samsung Electronics và SK hynix tham dự, nhưng hai doanh nghiệp này không được chọn làm nhân chứng. Nghị sĩ Seo Ji-young nói cần làm rõ liệu doanh nghiệp tự từ chối hay có tác động nào khác khiến họ không tham dự.

Trong khi đó, nghị sĩ Jang Cheol-min, điều phối viên của Democratic Party, cho biết ngoài đề nghị mời chủ tịch tập đoàn, ông chưa từng nghe đề xuất mời các cán bộ phụ trách trực tiếp. Theo ông, vấn đề này sẽ tiếp tục được trao đổi giữa các điều phối viên.

Không chỉ thiếu nhân chứng, nhiều tài liệu do phe đối lập yêu cầu cũng không được cung cấp. Nghị sĩ Koo Ja-geun cho rằng đây là dự án sử dụng tiền thuế nên không thể vin vào lý do bí mật kinh doanh để từ chối nộp tài liệu. Nghị sĩ Seo Ji-young cho biết bà đã yêu cầu 24 bộ tài liệu liên quan các siêu dự án nhưng có tới 21 bộ chưa được bàn giao. Cùng quan điểm, nghị sĩ Choi Su-jin nói bà không nhận được bất kỳ tài liệu nào liên quan báo cáo thuê tư vấn đánh giá hiệu quả kinh tế của kế hoạch đầu tư tại Mỹ.

Bộ trưởng Công Thương Kim Jeong-gwan đề nghị các nghị sĩ thông cảm, cho rằng Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ đều đang theo dõi cách Hàn Quốc xây dựng các nhà máy bán dẫn, nên việc công khai tài liệu là vấn đề nhạy cảm. Dù vậy, việc tiếp tục chất vấn khi không có đủ hồ sơ đối chiếu bị cho là làm suy giảm chức năng giám sát của Quốc hội.

Tranh cãi tiếp tục bùng lên quanh câu hỏi ai là bên đề xuất trước địa điểm cho cụm bán dẫn Honam. Dự án này được cho là kế hoạch Samsung Electronics và SK hynix đầu tư 800 nghìn tỷ won để xây 4 nhà máy bán dẫn quanh khu vực sân bay quân sự Gwangju. Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Kim nói doanh nghiệp cần mặt bằng sản xuất, Chính phủ đã đưa ra đề xuất, còn quyết định cuối cùng thuộc về doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nghị sĩ Cho Ji-yeon bác bỏ cách giải thích này. Bà cho biết trong tài liệu do bộ phận phụ trách của Bộ Công Thương gửi tới văn phòng nghị sĩ ngày 1/10, phía bộ nêu rằng doanh nghiệp đã bày tỏ ý định đầu tư vào Honam trước. Trong khi đó, doanh nghiệp lại trả lời rằng họ chưa từng nêu trước một địa phương cụ thể.

Diễn biến này khiến phe cầm quyền rơi vào thế phải bảo vệ Bộ Công Thương. Nghị sĩ Park Hee-seung của Democratic Party phản biện rằng trước thời điểm Chính phủ công bố, CEO Samsung Electronics từng hỏi liệu có quỹ đất tại Namwon, Jeonbuk hay không, cho thấy doanh nghiệp đã cân nhắc hiệu quả đầu tư trước khi đưa ra quyết định. Khi Chủ tịch ủy ban Kim Seong-won yêu cầu xác minh, Bộ trưởng Kim chỉ nói sẽ kiểm tra lại.

Với dự án Alaska LNG, cách giải thích của Hàn Quốc và Mỹ cũng không trùng khớp. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hàn Quốc đã quyết định đầu tư vào dự án này. Trong khi đó, Chính phủ Hàn Quốc nói nội dung trong factsheet chung của hai nước chỉ là bắt đầu xem xét dự án trên cơ sở tính khả thi về thương mại.

Nghị sĩ Choi cho rằng cách công bố này khác với nội dung đã được báo cáo kín tại Quốc hội hôm 22/9, đồng thời đề nghị Cơ quan Kiểm toán vào cuộc. Khi Chủ tịch Kim Seong-won hỏi liệu nội dung thỏa thuận Hàn-Mỹ có trùng với phát biểu của Tổng thống Trump hay không, Bộ trưởng Kim chỉ trả lời rằng đàm phán vẫn đang diễn ra và đề nghị cân nhắc bối cảnh. Với câu hỏi liên quan phát biểu bày tỏ tiếc nuối với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, ông nói sẽ trả lời trước cuối năm nay.

Ở các vấn đề công nghiệp khác, phần trả lời của Bộ trưởng Kim tiếp tục bị đánh giá là chung chung. Trước chất vấn về giá điện công nghiệp và các biện pháp nội địa hóa linh kiện cho drone và robot, ông nói đã có định hướng nhưng chưa đưa ra được câu trả lời cụ thể. Khi nghị sĩ Jeon Eun-su của Democratic Party hỏi về kế hoạch hỗ trợ lĩnh vực vật liệu, linh kiện và thiết bị cho ngành bán dẫn, ông cho biết chưa xác định sẽ tập trung vào mảng nào và sẽ tiếp tục phân loại để xem xét.

Hàng loạt tranh cãi nói trên đang làm dấy lên câu hỏi về vai trò giám sát của Quốc hội. Nghị sĩ Seo Ji-young cho rằng nếu tài liệu còn không thể cung cấp cho các thành viên ủy ban thì khó có cơ sở để tiếp tục giám sát. Nghị sĩ Choi Su-jin nhận định việc không nộp tài liệu phân tích hiệu quả kinh tế chẳng khác nào phủ nhận quyền thẩm định ngân sách của Quốc hội.

Ở chiều ngược lại, nghị sĩ Baek cho rằng do ủy ban đã được báo cáo kín với lý do an ninh quốc gia, cần xem xét liệu những tài liệu đang được yêu cầu có thuộc diện phải công khai nộp hay không.

Điểm hiếm hoi mà hai bên cùng thống nhất trong ngày là yêu cầu điều tra vụ rò rỉ bản ghi âm của báo cáo kín liên quan kế hoạch đầu tư tại Mỹ. Nghị sĩ Jang Cheol-min đề xuất xây dựng riêng một quy trình báo cáo tại Quốc hội, bởi các nội dung liên quan đầu tư tại Mỹ nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn.

Việc các vấn đề then chốt trong siêu dự án và kế hoạch đầu tư tại Mỹ đều được xử lý theo hình thức không công khai đang làm dấy lên lo ngại phạm vi giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ ngày càng bị thu hẹp.

Phiên giám sát tổng hợp dự kiến diễn ra ngày 22/10. Nếu các điều phối viên không đạt được đồng thuận trước đó về việc lựa chọn nhân chứng từ phía doanh nghiệp, những tranh cãi tương tự nhiều khả năng sẽ tiếp diễn tại phiên họp này.