Thị trường đầu tư mạo hiểm tại Mỹ đã ghi nhận tổng vốn rót vào ở mức kỷ lục 515,8 tỷ USD tính đến hết tháng 9 năm nay, chủ yếu nhờ các thương vụ AI quy mô lớn. Tuy nhiên, đà tăng của dòng vốn chưa đi kèm sự cải thiện ở kênh thoái vốn, khi IPO và M&A vẫn diễn biến chậm.

Ngày 8/10 (giờ địa phương), SiliconANGLE dẫn số liệu từ PitchBook và Hiệp hội Đầu tư mạo hiểm Mỹ (NVCA) cho biết tổng vốn đầu tư mạo hiểm tại Mỹ trong năm nay đã cao hơn khoảng 44% so với kỷ lục theo năm trước đó. Riêng trong nửa đầu năm, OpenAI và Anthropic huy động cộng lại hơn 20 tỷ USD. Nếu loại trừ hai công ty này, nhịp giải ngân của thị trường nhìn chung không thay đổi nhiều so với giai đoạn từ cuối năm 2024.

Trong quý III, tổng vốn đầu tư đạt 984 tỷ USD, giảm khoảng 40% so với quý trước. Dù vậy, số thương vụ tăng lên 5.012, tiệm cận mức cao nhất kể từ đầu năm 2022. Tỷ trọng của AI trong tổng vốn đầu tư cả năm lên mức kỷ lục 82,7%, dù riêng quý III đã giảm xuống 65,9%. Thương vụ lớn nhất trong quý là Databricks, nền tảng dữ liệu và AI trên nền tảng điện toán đám mây, với 5 tỷ USD vốn huy động.

Điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở thị trường thoái vốn. Trong quý III, 53,1% tổng giá trị thoái vốn đến từ một giao dịch duy nhất: SpaceX mua Anysphere, công ty phát triển công cụ lập trình AI Cursor. Thương vụ này được thực hiện hoàn toàn bằng cổ phiếu, với mức định giá 60 tỷ USD. Nếu không tính giao dịch trên, tổng giá trị thoái vốn trong quý chỉ còn 53 tỷ USD, thấp nhất kể từ cuối năm 2024.

Hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) cũng chưa khởi sắc. Trong quý III, chỉ có 18 doanh nghiệp có vốn đầu tư mạo hiểm niêm yết, trong đó 12 công ty thuộc lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Các thương vụ IPO được kỳ vọng từ những công ty AI lớn vẫn chưa xuất hiện. Theo PitchBook, việc OpenAI và Anthropic tiếp tục lùi thời điểm IPO là biến số then chốt đối với thanh khoản của thị trường đầu tư mạo hiểm.

Tình trạng dồn ứ ở nhóm doanh nghiệp chưa niêm yết cũng ngày càng rõ nét. Tính đến cuối tháng 9, số lượng unicorn có định giá từ 1 tỷ USD trở lên đã lên mức cao nhất từ trước đến nay với 992 công ty, tương ứng tổng định giá 5.700 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, trong tổng số 108,5 tỷ USD vốn huy động của các quỹ đầu tư mạo hiểm, có tới 78% tập trung vào các quỹ lớn với quy mô từ 500 triệu USD trở lên. AI đang mở rộng quy mô thị trường, nhưng dòng tiền và cơ hội thoái vốn ngày càng tập trung vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp cùng các quỹ lớn.