Adam Grant, nhà tâm lý học tổ chức tại Trường Kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho rằng AI đang làm thay đổi tận gốc lợi thế cạnh tranh của lao động tri thức. Nếu trước đây giá trị của một sự nghiệp chủ yếu đến từ việc biết nhiều hơn người khác và sở hữu chuyên môn sâu, thì trong kỷ nguyên AI, năng lực phán đoán và khả năng thích ứng mới là yếu tố ngày càng quan trọng.

Chia sẻ với Wall Street Journal trước thềm phát hành cuốn sách mới “Vibe”, Grant nói đây là thay đổi cốt lõi mà giới nhân sự văn phòng đang phải đối mặt.

“Từ trước đến nay, giá trị của lao động tri thức đến từ việc biết nhiều hơn người khác. Trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực, nắm công việc của mình tốt hơn người khác là công thức để nâng giá trị bản thân. AI đang làm lung lay công thức đó”, ông nói.

Theo Grant, một sự nghiệp vững chắc trước đây gắn chặt với năng lực chuyên môn, nhưng giờ ngày càng phụ thuộc vào sự linh hoạt. “Chuyên môn bạn có hôm nay có thể đến ngày mai đã không còn giá trị”, ông nhận định.

Ông cho rằng khi thông tin ngày càng trở nên phổ cập, yếu tố tạo ra khác biệt cũng thay đổi theo. Thay vì chỉ tích lũy kiến thức, điều quan trọng hơn là khả năng nhận ra quy luật, kết nối những mảnh thông tin rời rạc và phân biệt đâu là góc nhìn đáng tin cậy. Theo ông, năng lực phán đoán của con người sẽ dần trở nên quan trọng hơn chính chuyên môn.

Grant cũng nhận định trong tương lai gần, AI vẫn khó có thể kết nối nhiều nguồn thông tin khác nhau thành một lập luận đủ sức thuyết phục. Vì vậy, sáng tạo có thể đang dịch chuyển từ khâu tạo ra ý tưởng sang khâu tuyển chọn và tinh chỉnh ý tưởng.

Nói về cách thích nghi với môi trường mới, Grant khuyến nghị mỗi người nên thực hiện một “thí nghiệm nhỏ” mỗi tuần.

Theo ông, cách làm là trực tiếp thử một thay đổi mà bản thân tin rằng có thể đem lại kết quả tốt hơn, sau đó quan sát hiệu quả và tiếp tục thử nghiệm khác vào tuần kế tiếp. Ví dụ ông đưa ra là luân phiên người điều phối cuộc họp. Khi một người luôn dẫn dắt cuộc họp, thảo luận dễ đi vào lối mòn; chỉ cần đổi người điều phối cũng có thể kiểm chứng liệu ý kiến có đa dạng hơn và không khí trao đổi có thay đổi hay không.

Grant cho biết ông có một giả thuyết rằng mọi người ngày càng hoài nghi với thông tin ở dạng văn bản, trong khi các kênh giao tiếp bằng giọng nói như gọi điện vẫn chưa được khai thác tương xứng. Ông dự định sẽ gọi điện trực tiếp cho một người mà bình thường ông sẽ gửi email, thay vì đặt lịch họp qua Zoom, để xem liệu chất lượng trao đổi và mối quan hệ có thay đổi hay không.

Ông cũng đưa ra cách thuyết phục những cấp trên ngại thay đổi. Theo đó, nhân viên nên bắt đầu bằng việc thừa nhận áp lực mà người quản lý đang chịu, sau đó đề xuất ba ý tưởng nhằm cải thiện hiệu quả công việc và hỏi họ muốn ưu tiên phương án nào. Vì gắn trực tiếp với mục tiêu của cấp trên, đề xuất như vậy có khả năng được tiếp nhận cao hơn.

“Nghiên cứu về đàm phán cho thấy khi bạn đưa ra nhiều lựa chọn, đối phương sẽ không còn chỉ nghĩ đến chuyện có chấp nhận hay không, mà sẽ cân nhắc phương án nào tốt hơn. Họ sẽ tìm lý do để đồng ý thay vì tìm lý do để từ chối”, Grant nói.