Ngành trí tuệ nhân tạo tại Mỹ đang đứng trước hai xu hướng trái chiều: lời kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển để tăng cường an toàn, và làn sóng đầu tư quy mô lớn vào hạ tầng AI. Diễn biến này làm dấy lên tranh luận về việc AI giảm tốc có thể ảnh hưởng ra sao đến kinh tế Mỹ.

Ngày 5/10 theo giờ địa phương, Cointelegraph dẫn dự báo rằng 5 hyperscaler AI hàng đầu tại Mỹ có thể chi tổng cộng 800 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm nay.

Tâm điểm của cuộc tranh luận là bài toán cân bằng giữa an toàn và tốc độ phát triển công nghệ. Dario Amodei, CEO Anthropic, cho rằng cần làm chậm quá trình phát triển các mô hình AI tiên tiến để dành thời gian cho nghiên cứu an toàn bắt kịp thực tế.

Đề xuất được đưa ra từ tháng 9 năm ngoái bao gồm cơ chế đánh giá độc lập tại các viện nghiên cứu AI, xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn chung, áp dụng các biện pháp hạn chế với nhà phát triển và thúc đẩy hợp tác quốc tế, trong đó có cả Trung Quốc.

Sam Altman, CEO OpenAI, Demis Hassabis, đồng sáng lập Google DeepMind, và Elon Musk, nhà sáng lập xAI, cũng bày tỏ sự đồng tình với hướng tiếp cận này.

Tuy vậy, Amodei nhấn mạnh mục tiêu không phải là dừng huấn luyện mô hình hay ngăn cản tiến bộ công nghệ, mà là điều chỉnh nhịp phát triển của nhóm mô hình tiên tiến nhất.

Tại Washington, một số chính trị gia còn kêu gọi biện pháp mạnh tay hơn. Ngày 23/9, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Hạ nghị sĩ Greg Casar trình dự luật “Đạo luật cấm siêu trí tuệ nhân tạo”, đề xuất tạm dừng phát triển AI cấp cao cho đến khi có quy định an toàn ở cấp liên bang, đồng thời cấm vĩnh viễn việc phát triển siêu trí tuệ.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren cũng kêu gọi dừng phát triển ngay lập tức.

Ở chiều ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump phản đối việc làm chậm AI. Ông cho rằng các quy định quá chặt có thể tạo lợi thế cho Trung Quốc và cảnh báo không nên “giết con ngỗng đẻ trứng vàng”.

Mark Zuckerberg, CEO Meta, nói rằng mỗi phòng thí nghiệm nên tự quyết định tốc độ phát triển an toàn của mình. Jensen Huang, CEO Nvidia, cũng ủng hộ đẩy nhanh phát triển, nhưng cho rằng doanh nghiệp có thể chủ động dừng ở cấp công ty nếu sản phẩm không an toàn hoặc chưa chắc chắn về khả năng kiểm soát.

Giữa những quan điểm trái ngược, chính phủ Mỹ và ngành AI hiện nghiêng về cơ chế an toàn tự nguyện thay vì áp dụng lệnh dừng trên diện rộng.

Ngày 29/9, Tổng thống Trump cùng lãnh đạo nhiều doanh nghiệp AI lớn đã ký một thỏa thuận an toàn tự nguyện, tập trung vào kiểm soát nội bộ, kiểm toán độc lập và giám sát. Thỏa thuận này không bao gồm việc tạm dừng phát triển trên toàn ngành.

Thị trường cũng theo dõi sát hệ quả kinh tế nếu đà đầu tư AI chững lại. Gần đây, SoftBank đã phát hành 10 tỷ USD trái phiếu và 1 tỷ euro trái phiếu để huy động vốn đầu tư vào OpenAI.

Reuters cho biết đây là đợt phát hành lớn nhất của nhóm doanh nghiệp phi tài chính tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, đồng thời nằm trong top 20 thương vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất thế giới trong năm nay. Tính đến cuối tháng 7, SoftBank đã đầu tư khoảng 54,6 tỷ USD vào OpenAI.

Vai trò của đầu tư AI trong tăng trưởng kinh tế Mỹ cũng ngày càng lớn. Phân tích công bố hồi tháng 1 của Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis cho thấy trong 9 tháng đầu năm 2025, các khoản đầu tư liên quan đến AI theo định nghĩa rộng đóng góp 39% mức tăng GDP thực của Mỹ.

Điều khiến giới đầu tư lo ngại là nếu phát triển hoặc đầu tư AI chậm lại, doanh nghiệp có thể hủy các kế hoạch xây dựng hạ tầng, định giá lại tài sản liên quan đến AI và các tổ chức tài chính có thể siết cho vay.

Trong ước tính công bố vào tháng 4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng nếu đầu tư AI đảo chiều, thị trường chứng khoán Mỹ có thể giảm 20%, điều kiện tín dụng xấu đi, khiến GDP Mỹ thấp hơn 1,5% so với kịch bản cơ sở và sản lượng toàn cầu giảm 1,2%.

Fitch cũng nêu trong một kịch bản công bố tháng này rằng nếu thị trường chứng khoán chịu cú sốc giảm 35% và đầu tư thiết bị của doanh nghiệp suy yếu, kinh tế Mỹ có thể rơi vào suy thoái.

Dù vậy, một số tổ chức và doanh nghiệp cho rằng ngay cả khi tốc độ phát triển các mô hình AI tiên tiến chậm lại, năng suất vẫn có thể tiếp tục cải thiện nhờ mở rộng ứng dụng những công nghệ AI hiện có. David Minarsch, CEO Valory, nhận định nhiều ngành vẫn đang chậm trong việc triển khai AI. Theo ông, ngay cả khi tốc độ cải thiện hiệu năng của các mô hình tiên tiến giảm xuống, năng suất vẫn có thể tăng nhờ sự phát triển của các hệ thống AI agent.

Shiv Shankar, nhà sáng lập kiêm CEO Boundless, cũng dự báo nhu cầu suy luận sẽ tăng mạnh trong vài năm tới khi số lượng ứng dụng AI tiếp tục mở rộng. Ông cho rằng ngay cả khi tốc độ phát triển mô hình chậm lại, nhu cầu suy luận vẫn tăng và có thể mở ra cơ hội kinh doanh mới.

Trong khi đó, lo ngại về nguy cơ đầu tư AI quá nóng cũng ngày càng rõ hơn. Pablo Hernandez de Cos, Tổng giám đốc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), cảnh báo rằng nếu mức sinh lời từ AI không đạt kỳ vọng, làn sóng đầu tư thiết bị hiện nay có thể nhanh chóng đảo chiều.

Trong báo cáo tháng 7, BIS ước tính mức đầu tư quá tay vào hạ tầng AI đã lên khoảng 1,5 lần so với ngưỡng hiệu quả về mặt xã hội.

Ở chiều ngược lại, UBS cho rằng việc làm chậm phát triển AI không nhất thiết đồng nghĩa với suy giảm đầu tư thiết bị, đồng thời giữ nguyên dự báo vốn đầu tư thiết bị của ngành AI trong năm 2027 ở mức 1.200 tỷ USD.

Con số này cao hơn 33% so với mức dự báo 900 tỷ USD cho năm nay. Trong bối cảnh xu hướng “giảm tốc vì an toàn” có thể song song tồn tại với việc mở rộng đầu tư vào ứng dụng và hạ tầng, tranh luận về tốc độ tăng trưởng cũng như tác động lan tỏa của AI đối với kinh tế Mỹ được dự báo sẽ còn tiếp diễn.