Cuộc cạnh tranh giữa các ngân hàng để giành quyền quản lý ngân khố của chính quyền địa phương tại Hàn Quốc đang bước vào giai đoạn quyết liệt, đồng thời làm dấy lên tranh cãi về tính công bằng của tiêu chí chấm điểm. Tâm điểm hiện nay là cuộc đua chi phí hợp tác dựa trên tiềm lực tài chính và việc có tính mạng lưới của các hợp tác xã nông nghiệp địa phương vào hệ thống của NongHyup Bank hay không.

Theo giới tài chính ngày 5/10, Thành phố Đặc biệt Thống nhất Jeonnam-Gwangju và Thành phố Sejong đang triển khai quy trình lựa chọn ngân hàng quản lý ngân khố cho nhiệm kỳ 2027-2030. Hai địa phương sẽ nhận hồ sơ đề xuất của các tổ chức tài chính trong hai ngày 6-7/10. Trong đó, gói ngân khố của Thành phố Đặc biệt Thống nhất Jeonnam-Gwangju được đặc biệt quan tâm vì quản lý khoảng 25 nghìn tỷ won mỗi năm.

Việc được chọn làm ngân hàng quản lý ngân khố địa phương không chỉ đơn thuần là nhận tiền gửi của chính quyền. Tổ chức trúng thầu còn phụ trách quản lý ngân sách thường xuyên, ngân sách đặc biệt và các quỹ, đồng thời thực hiện thu hộ thuế địa phương. Với các ngân hàng, đây là mảng kinh doanh có thể đồng thời mở rộng nguồn vốn huy động và tăng khả năng tiếp cận khách hàng.

Khi cạnh tranh ngày càng gay gắt, lo ngại cũng gia tăng rằng kết quả lựa chọn có thể bị chi phối bởi sức mạnh tài chính của các ngân hàng.

Tháng trước, Thống đốc Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS) Lee Chan-jin đã trực tiếp đề cập tình trạng cạnh tranh quá mức trong đấu thầu ngân khố địa phương tại cuộc gặp với lãnh đạo các tập đoàn tài chính - ngân hàng.

Ông Lee cho rằng việc các ngân hàng có ưu thế vốn thắng thế nhờ cuộc đua về chi phí hợp tác dự án đã tạo ra một “sân chơi nghiêng”. Theo ông, cần xem xét tác động của các khoản chi này đối với an toàn hoạt động và khả năng sinh lời của ngân hàng, đồng thời tính đến yếu tố tuần hoàn vốn trong khu vực và phát triển cân bằng giữa các địa phương trong quá trình vận hành ngân khố.

Một điểm nóng khác là cách chấm điểm đối với nền tảng địa phương, đặc biệt là số lượng điểm giao dịch và mức độ đóng góp cho cộng đồng.

Hồi tháng 7, sáu ngân hàng địa phương gồm Gwangju Bank, Jeonbuk Bank, Busan Bank, iM Bank, Gyeongnam Bank và Jeju Bank đã cùng gửi kiến nghị lên Bộ Nội vụ và An toàn Hàn Quốc. Nhóm này đề xuất điều chỉnh tiêu chí để không tính phần mạng lưới và đóng góp của các hợp tác xã nông nghiệp địa phương vào hồ sơ chấm điểm của NongHyup Bank khi lựa chọn ngân hàng quản lý ngân khố.

Theo lập luận của các ngân hàng địa phương, NongHyup Bank và các hợp tác xã nông nghiệp địa phương là những pháp nhân riêng biệt. Tuy nhiên, tại một số địa phương, số điểm giao dịch và mức đóng góp của các hợp tác xã này vẫn được tính vào thành tích của NongHyup Bank, từ đó làm suy giảm tính công bằng trong cạnh tranh.

Tại khu vực Jeonnam-Gwangju, số liệu năm nay cho thấy Gwangju Bank có 126 điểm giao dịch, trong khi NongHyup Bank có 93 điểm. Tuy nhiên, nếu cộng thêm 580 điểm giao dịch của các hợp tác xã nông nghiệp địa phương, khoảng cách sẽ nới rộng đáng kể.

Các ngân hàng địa phương lo ngại bất lợi sẽ còn lớn hơn nếu việc chấm điểm không dừng ở số lượng điểm giao dịch mà mở rộng sang mức độ phân bổ mạng lưới theo từng khu vực. Nguyên nhân là các hợp tác xã nông nghiệp địa phương có mạng lưới dày đặc ở cấp quận, huyện cũng như tại các vùng nông nghiệp và ngư nghiệp. Nếu toàn bộ hệ thống này được tính chung vào mạng lưới của NongHyup Bank, khả năng cạnh tranh của các ngân hàng địa phương sẽ giảm mạnh.

Đại diện một ngân hàng địa phương cho biết: “Nếu tính cả điểm giao dịch của các hợp tác xã nông nghiệp địa phương vào mạng lưới của NongHyup Bank thì ngay về số lượng chúng tôi đã rất khó cạnh tranh. Nếu thêm tiêu chí phân bổ theo khu vực, bất lợi càng lớn vì NongHyup có hiện diện mạnh tới cấp huyện”.

Ngay trong nội bộ các ngân hàng địa phương cũng xuất hiện đánh giá rằng điều kiện chấm điểm lần này bất lợi hơn kỳ trước. Ở đợt lựa chọn ngân hàng quản lý ngân khố diễn ra trong nửa đầu năm nay, NongHyup Bank đã giành vị trí ngân khố số 1. Nay, việc bổ sung tiêu chí đánh giá phân bổ mạng lưới được cho là có thể khiến lợi thế của NongHyup Bank càng rõ hơn.

Thành phố Đặc biệt Thống nhất Jeonnam-Gwangju, nơi đang là tâm điểm tranh cãi, cho biết từ kỳ đánh giá này sẽ chấm cả số lượng điểm giao dịch lẫn mức độ phân bổ đồng đều của mạng lưới trên 5 quận tự trị và 22 thành phố, quận, huyện. Tháng trước, hội đồng thành phố đã thông qua dự thảo sửa đổi quy định liên quan để triển khai nội dung này.

Việc có công nhận các điểm giao dịch của hợp tác xã nông nghiệp địa phương là một phần mạng lưới của NongHyup Bank hay không dự kiến sẽ do Ủy ban thẩm định lựa chọn ngân hàng quản lý ngân khố xây dựng tiêu chí rà soát và chấm điểm riêng để quyết định.

Hiện ngân khố số 1 của Thành phố Đặc biệt Thống nhất Jeonnam-Gwangju do NongHyup Bank đảm nhiệm, còn ngân khố số 2 do Gwangju Bank phụ trách. Khi thỏa thuận hiện tại kết thúc vào cuối năm nay, tổ chức tài chính trúng thầu sẽ bắt đầu vận hành ngân khố từ năm sau.

Các ngân hàng địa phương nhấn mạnh lợi thế về kinh nghiệm vận hành và tính ổn định được tích lũy qua nhiều năm phụ trách nghiệp vụ ngân khố tại địa phương. Tuy nhiên, việc Jeonnam-Gwangju sáp nhập đã làm quy mô ngân khố tăng lên và mở rộng phạm vi cạnh tranh, khiến lợi thế dựa trên nền tảng địa phương không còn dễ bảo đảm như trước.

Một số ý kiến trong ngành cho rằng, dù kinh nghiệm vận hành lâu năm vẫn là điểm mạnh, thực tế là điều kiện cạnh tranh đã thay đổi sau quá trình sáp nhập khu vực.

Trong khi đó, Thành phố Sejong cũng đã khởi động quy trình lựa chọn ngân hàng quản lý ngân khố số 1 và số 2 cho giai đoạn 4 năm bắt đầu từ 2027. Thành phố sẽ đánh giá mức tín nhiệm, độ ổn định của cơ cấu tài chính, lãi suất cho vay và tiền gửi, cùng mức độ thuận tiện dành cho người dân, trước khi dự kiến ký thỏa thuận vào tháng 11.

Dù FSS đã lên tiếng về tình trạng cạnh tranh quá mức trong quá trình thu hút ngân khố địa phương, nhiều ý kiến cho rằng cục diện trước mắt khó thay đổi lớn ngay lập tức. Nguyên nhân là tiêu chí chấm điểm và quyết định chỉ định ngân hàng quản lý ngân khố vẫn thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương.

Đại diện một ngân hàng địa phương nhận định: “Thống đốc FSS đã đề cập vấn đề này, nhưng quyết định cuối cùng vẫn là của chính quyền địa phương”, đồng thời cho rằng “từ góc nhìn của các ngân hàng địa phương, rất khó kỳ vọng vào thay đổi lớn trong ngắn hạn”.