Một cuộc khảo sát với 1.000 quản lý cho thấy AI đang được đưa ngày càng sâu vào hoạt động quản trị nhân sự, từ soạn phản hồi, chuẩn bị đánh giá hiệu suất đến xử lý xung đột trong nhóm. Xu hướng này làm dấy lên lo ngại về tính công bằng và mức độ can thiệp của công cụ tự động vào các quyết định liên quan trực tiếp đến người lao động.

Theo TechRadar ngày 1/10 (giờ địa phương), công ty khảo sát Headway cho biết 33% quản lý được hỏi nói rằng họ từng sử dụng AI để viết phản hồi cho nhân viên hoặc chuẩn bị tài liệu đánh giá hiệu suất.

Không chỉ dừng ở khâu đánh giá, AI còn được dùng trong xử lý mâu thuẫn nội bộ. Cụ thể, 31% người tham gia khảo sát cho biết đã dùng AI để giải quyết xung đột trong nhóm, trong khi 27% sử dụng công cụ này để chuẩn bị cho các cuộc trao đổi quan trọng. Tỷ lệ quản lý nói rằng họ từng nhờ AI gợi ý kịch bản hoặc chuẩn bị trước cho những cuộc trò chuyện khó cũng lên tới 57%.

Dù vậy, mức độ sử dụng AI trong đánh giá hiệu suất đã giảm nhẹ so với khảo sát tương tự một năm trước. Khi đó, 41% quản lý thừa nhận dùng AI để soạn hoặc chỉnh sửa bản nháp đánh giá. Tỷ lệ mới thấp hơn, nhưng vẫn ở mức đáng chú ý.

Lý do chính khiến các quản lý tìm đến AI là tiết kiệm thời gian, nhất là khi họ phải xử lý nhiều báo cáo đánh giá trong năm. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ các phản hồi nhạy cảm, vốn cần phản ánh đúng hiệu suất và bối cảnh riêng của từng cá nhân, có thể bị phó thác quá nhiều cho công cụ tự động.

Talia-Maria Tourikis, chuyên gia về phòng ngừa và phục hồi kiệt sức của Headway, cho rằng AI có thể hỗ trợ sắp xếp ý tưởng. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh không nên phó thác hoàn toàn các tương tác này cho AI. Theo bà, trong những tình huống đòi hỏi sự tin cậy và đồng cảm, cách diễn đạt do con người trực tiếp viết vẫn truyền tải hiệu quả nhất.

Mối lo của người lao động cũng không chỉ dừng ở khâu soạn thảo đánh giá. Khảo sát về môi trường làm việc kết hợp của Owl Labs với 8.000 lao động trên toàn cầu ghi nhận 58% người được hỏi cho rằng công ty của họ đã triển khai các công cụ giám sát dựa trên AI. Điều đó cho thấy sự hiện diện của AI đang gia tăng ở cả hai phía: đánh giá từ cấp quản lý và giám sát người lao động.

Vấn đề cốt lõi là AI đang tham gia đến mức nào trong quá trình ra quyết định. Khảo sát lần này chưa làm rõ liệu các quản lý chỉ dùng AI để sửa ngữ pháp, chỉnh câu chữ hay để công cụ này tạo ra phần nội dung chính của bản đánh giá. Nếu đánh giá hiệu suất gắn trực tiếp với lương, thưởng và cơ hội thăng tiến, nhân viên có thể cảm thấy AI chứ không phải con người mới là bên thực sự tác động đến tương lai của họ.

Trong bối cảnh đó, phạm vi sử dụng AI và các tiêu chí nội bộ của doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn. Khi AI đã được đưa vào đánh giá hiệu suất, xử lý xung đột và chuẩn bị cho các cuộc trao đổi nhạy cảm, doanh nghiệp cần xác định rõ đâu là công cụ hỗ trợ và đâu là phần phải thuộc về phán đoán trực tiếp cũng như trách nhiệm của người quản lý.