Cơ quan an ninh nội địa Anh MI5 cảnh báo Viện Nghiên cứu Công nghệ Dùng chung Trung Quốc (CGTRI) đang tài trợ cho các dự án nghiên cứu có thể phục vụ việc tăng cường năng lực tình báo kỹ thuật của Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS). Cơ quan này đồng thời đề nghị các trường đại học và giới nghiên cứu tại Anh rà soát các chương trình hợp tác liên quan.

MI5 cho biết ngày 30/9 (giờ địa phương), hơn 100 nhà nghiên cứu tại Anh hoặc có liên hệ với Anh đã tham gia các dự án do CGTRI tài trợ. Các lĩnh vực liên quan gồm trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, liên lạc bảo mật và steganography - kỹ thuật giấu thông tin trong dữ liệu khác.

MI5 nhận định CGTRI đang tài trợ cho các nghiên cứu học thuật có thể trực tiếp nâng cao năng lực tình báo kỹ thuật của MSS. Cơ quan này cho rằng một số nhà nghiên cứu có thể tham gia với thiện chí nhưng không biết rõ nguồn tài trợ cuối cùng.

Theo MI5, trong một số trường hợp, CGTRI không xuất hiện với tư cách bên ký hợp đồng trực tiếp. Vì vậy, cơ quan này khuyến nghị các trường và nhà nghiên cứu tại Anh cần xác minh kỹ nguồn tài trợ cuối cùng khi hợp tác với các tổ chức Trung Quốc.

MI5 cũng cảnh báo các tổ chức và cá nhân tiếp tục theo đuổi những dự án liên quan cần nắm rõ Đạo luật An ninh Quốc gia năm 2023 và chủ động tìm tư vấn pháp lý riêng. Theo quy định này, các hành vi thực chất hỗ trợ hoạt động liên quan đến Anh của cơ quan tình báo nước ngoài, hoặc nhận và hưởng lợi ích vật chất do cơ quan tình báo nước ngoài cung cấp khi biết rõ nguồn gốc, đều có thể bị xử phạt.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh Dan Jarvis cũng kêu gọi lãnh đạo các trường đại học chấm dứt quan hệ với CGTRI.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho rằng tuyên bố của MI5 là “hoàn toàn bịa đặt dựa trên tưởng tượng”, đồng thời cho biết đã bày tỏ phản đối với phía Anh. Cơ quan này nhấn mạnh hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học hai nước được tiến hành trên cơ sở tự nguyện và tuân thủ quy định, đồng thời kêu gọi phía Anh không làm tổn hại đến trao đổi giáo dục và nghiên cứu.

Vụ việc cho thấy căng thẳng giữa Anh và Trung Quốc đang lan sang môi trường đại học, trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại rằng các nghiên cứu dân sự như AI và an ninh mạng có thể bị chuyển hướng để phục vụ an ninh quốc gia và hoạt động tình báo.