Google, Anthropic và SpaceXAI đang đẩy mạnh các dịch vụ AI dành cho luật sư và bộ phận pháp chế. Tuy nhiên, cùng với làn sóng sản phẩm mới, các vụ việc AI tạo ra án lệ không có thật hoặc lập luận pháp lý sai vẫn xuất hiện trong hồ sơ gửi tòa, buộc giới pháp lý phải siết chặt khâu kiểm chứng.

Theo Engadget ngày 29/9 (giờ địa phương), trong số các hãng AI lớn, đã có ba công ty trong năm nay ra mắt sản phẩm chuyên cho lĩnh vực pháp lý hoặc công bố dịch vụ liên quan. Tháng 8, Google khởi động chương trình dùng thử Gemini Enterprise for Legal cùng Cleary Gottlieb, Freshfields, Weil và Williams & Connolly. Anthropic hiện vận hành Claude Legal Solutions, trong khi SpaceXAI cũng mở trang dịch vụ pháp lý dựa trên Grok.

Trở ngại lớn nhất vẫn là hiện tượng “ảo giác” của AI. Tháng 6, hội đồng kỷ luật thuộc Hiệp hội Luật sư tỉnh Ontario, Canada, phát hiện tài liệu do Grok soạn có chứa án lệ không tồn tại và lập luận pháp lý sai trong vụ việc liên quan luật sư Shahriyar Mazaheri. Cơ quan này buộc ông phải chịu 31.150 CAD chi phí tố tụng.

Bản thân việc sử dụng AI không phải là lý do dẫn tới chế tài. Tuy nhiên, việc không kiểm chứng đầu ra của hệ thống được xem là tình tiết tăng nặng quan trọng. Tại Canada, số vụ được xác nhận có trích dẫn sai đã tăng từ 7 vụ trong năm 2024 lên 86 vụ trong năm 2025. Riêng quý I năm nay ghi nhận thêm 39 vụ.

Ngay cả các hãng luật lớn cũng không tránh khỏi rủi ro này. Tháng 4, Sullivan & Cromwell đã xin lỗi tòa sau khi phát hiện đơn đề nghị khẩn cấp nộp lên Tòa Phá sản Liên bang Khu vực Nam New York có chứa trích dẫn án lệ giả, thông tin không chính xác và lỗi pháp lý do AI tạo ra. Hãng luật này thừa nhận các quy định nội bộ về sử dụng AI cùng quy trình kiểm chứng trích dẫn đã không được tuân thủ đầy đủ.

Để giảm thiểu rủi ro, Google và Anthropic lựa chọn cách không chỉ dựa vào tri thức sẵn có của mô hình, mà còn kết nối với cơ sở dữ liệu pháp lý và hệ thống quản lý tài liệu như NetDocuments, Everlaw và CourtListener. Trong khi đó, trang dịch vụ pháp lý của SpaceXAI có giới thiệu tính năng nghiên cứu và trích dẫn, nhưng chưa nêu rõ cơ chế truy vết trích dẫn về nguồn gốc ban đầu.

Dù là AI chuyên dụng cho ngành pháp lý, nguy cơ “ảo giác” vẫn chưa thể bị loại bỏ. RegLab thuộc Đại học Stanford cho biết trong các thử nghiệm năm 2024, những sản phẩm dựa trên Lexis+ AI và Westlaw AI ghi nhận tỷ lệ lỗi khoảng 17-33%. Đến nay vẫn chưa có nghiên cứu độc lập nào kiểm chứng theo cách tương tự đối với các sản phẩm pháp lý mới nhất của Google và Anthropic.

Dù AI có thể hỗ trợ đáng kể cho công việc pháp lý, nguyên tắc cốt lõi vẫn không thay đổi: luật sư phải tự mình xác minh mọi trích dẫn và lập luận pháp lý trước khi nộp tài liệu cho tòa.