Bộ Quốc phòng Mỹ đã khởi động Project Meridian, một dự án cố vấn mới nhằm xác định những loại vũ khí, công nghệ và năng lực mà quân đội nước này cần có để duy trì ưu thế trên chiến trường tương lai. Nhóm cố vấn của dự án gồm Elon Musk, Palmer Luckey và Newt Gingrich.

Ngày 30/9 (giờ địa phương), theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Mỹ và một số hãng tin quốc tế như Engadget, Project Meridian được triển khai để nghiên cứu hình thái chiến trường trong tương lai. Mục tiêu của dự án là xác định các công nghệ và hệ thống vũ khí cần thiết để quân đội Mỹ giành ưu thế, đồng thời đề xuất cách thức phát triển, thử nghiệm và đưa các năng lực này vào thực tế.

Trong tài liệu bổ nhiệm, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Project Meridian sẽ “nghiên cứu chiến trường tương lai và xác định vũ khí, công nghệ mà các binh sĩ cần để chiếm ưu thế”. Theo ông, dự án cũng sẽ đưa ra các giải pháp khả thi để phát triển, thử nghiệm và triển khai những năng lực này, qua đó giúp Mỹ duy trì lợi thế trong thế kỷ 21 và xa hơn.

Nhóm cố vấn của dự án gồm Elon Musk, Palmer Luckey - đồng sáng lập Anduril - và cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Newt Gingrich. Cả ba đều chưa từng phục vụ trong quân đội Mỹ. Tuy vậy, các doanh nghiệp do Musk và Luckey dẫn dắt đã có các hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ, với tổng giá trị lên tới 4,16 tỷ USD.

Newt Gingrich không có mối liên hệ trực tiếp nổi bật với ngành công nghệ, nhưng từng tham gia nhiều dự án liên quan đến quân sự. Năm ngoái, ông nhận bằng tiến sĩ danh dự của Air University.

Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, Project Meridian không chỉ dừng ở việc dự báo xu hướng tương lai mà còn hướng tới các phương án có thể triển khai trên thực tế, làm cơ sở cho việc phát triển, thử nghiệm và đưa vào sử dụng các công nghệ, vũ khí mới. Cơ quan này muốn sớm xác định những năng lực cốt lõi của chiến trường tương lai và chuẩn bị cho quá trình trang bị các công nghệ liên quan.

Dự án dự kiến hoàn tất trong vòng 120 ngày, với một báo cáo công khai và một phụ lục mật.

Project Meridian được công bố trong bối cảnh Bộ Quốc phòng Mỹ vẫn đối mặt nhiều tranh cãi liên quan đến việc sử dụng công nghệ và quy trình ra quyết định. Trước đó trong năm nay, cơ quan này từng vướng sự cố chia sẻ kế hoạch tác chiến mật trong một nhóm chat trên Signal có sự hiện diện của một nhà báo.

Ngoài ra, truyền thông cũng đưa tin về một trường hợp báo cáo do AI tạo ra được sử dụng trong đánh giá quân sự, suýt dẫn tới một chiến dịch nhằm vào tàu Trung Quốc.

Bộ Quốc phòng Mỹ cũng vướng tranh cãi pháp lý liên quan đến Anthropic. Khi công ty này duy trì một số hạn chế sử dụng đối với mô hình AI của mình, Bộ Quốc phòng Mỹ đã xem đây là rủi ro chuỗi cung ứng đối với an ninh quốc gia. Tuy nhiên, đến tháng 8, một tòa án liên bang Mỹ phán quyết biện pháp này là trái luật và không có căn cứ.

Sau đó, trong một phiên kháng cáo khác, tòa án lại ra phán quyết có lợi cho Bộ Quốc phòng Mỹ trong một vụ việc riêng liên quan đến cùng chỉ định nói trên, khiến tranh chấp pháp lý tiếp tục kéo dài.

Trong bối cảnh đó, việc Elon Musk và Palmer Luckey trực tiếp tham gia tư vấn về nhu cầu công nghệ quân sự trong tương lai có thể làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích, khi các doanh nghiệp do họ dẫn dắt đã nhận những hợp đồng quy mô lớn từ Bộ Quốc phòng Mỹ. Dù vậy, phạm vi tư vấn cụ thể của Project Meridian và mức độ ảnh hưởng của kết quả dự án tới hoạt động mua sắm quốc phòng hay các hợp đồng mới hiện chưa được công bố.

Điểm đáng chú ý tiếp theo là Project Meridian sẽ xác định công nghệ nào là năng lực cốt lõi của chiến trường tương lai. Nếu các lĩnh vực như AI, tự động hóa và robot được thúc đẩy sang giai đoạn phát triển, thử nghiệm và trang bị, định hướng mua sắm công nghệ quốc phòng của Mỹ cũng có thể thay đổi theo.

Trong phần giới thiệu dự án, Bộ Quốc phòng Mỹ nêu: “Project Meridian sẽ nghiên cứu cách Mỹ duy trì lợi thế của mình ở biên giới cuối cùng (không gian). Không gian đang định hình kết quả của mọi chiến dịch toàn cầu, và Mỹ sẽ tiếp tục nắm giữ vị thế chiến lược hàng đầu.”