Tesla ngày 29/9 (giờ địa phương) cho biết đã được Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) chấp thuận triển khai cơ chế cho phép cổ đông nhỏ lẻ tự động biểu quyết theo khuyến nghị của hội đồng quản trị (HĐQT). Động thái này thu hút chú ý trong bối cảnh xuất hiện đồn đoán về khả năng Tesla sáp nhập với SpaceX, qua đó có thể tác động đến các cuộc bỏ phiếu cổ đông quan trọng sắp tới.

Theo Electrek, SEC đã thông qua đề xuất của Tesla về một chương trình biểu quyết tự nguyện dành cho cổ đông nhỏ lẻ. Theo cơ chế này, những cổ đông đăng ký tham gia sẽ tự động bỏ phiếu theo khuyến nghị của HĐQT tại mỗi kỳ đại hội cổ đông cho đến khi họ chủ động rút khỏi chương trình.

Người tham gia có thể chọn áp dụng cơ chế này cho toàn bộ nghị quyết, hoặc loại trừ một số nội dung như bầu cử HĐQT có nhiều ứng viên cạnh tranh, cũng như các giao dịch phải được cổ đông phê chuẩn như sáp nhập, M&A hoặc bán mảng kinh doanh. Tuy nhiên, chương trình không cho phép thiết lập sẵn phương án bỏ phiếu trái với khuyến nghị của HĐQT hoặc cài đặt một chính sách biểu quyết riêng. Cổ đông vẫn có thể tự thay đổi lá phiếu ở từng nghị quyết hoặc hủy tham gia mà không mất phí.

Tesla cho biết lý do triển khai cơ chế này là tỷ lệ tham gia biểu quyết của cổ đông nhỏ lẻ còn thấp. Dữ liệu từ Broadridge cho thấy trong mùa bỏ phiếu ủy quyền năm 2025, tỷ lệ biểu quyết của nhóm cổ đông này chỉ đạt 28%, thấp hơn nhiều so với mức 76,6% của nhà đầu tư tổ chức. Công ty cũng cho biết đã chi hơn 2 triệu USD cho hoạt động vận động ủy quyền chỉ trong hai kỳ đại hội cổ đông thường niên gần nhất nhằm thu hút phiếu từ cổ đông nhỏ lẻ.

Trên thực tế, phiếu của cổ đông nhỏ lẻ tại Tesla từng đóng vai trò quyết định ở một số nghị quyết quan trọng. Năm ngoái, dù hai tổ chức tư vấn ủy quyền ISS và Glass Lewis khuyến nghị bỏ phiếu chống gói thù lao mới của Elon Musk, đề xuất này vẫn được thông qua nhờ sự ủng hộ từ nhóm cổ đông nhỏ lẻ.

Tại cùng kỳ đại hội đó, một đề xuất của cổ đông liên quan đến khoản đầu tư của Tesla vào xAI nhận được khoảng 1,06 tỷ cổ phiếu ủng hộ và 916 triệu cổ phiếu phản đối. Tuy nhiên, hơn 473 triệu cổ phiếu bỏ phiếu trắng đã bị Tesla tính là phiếu chống, khiến công ty tuyên bố đề xuất không được thông qua.

Sau đó, Tesla đã đầu tư 2 tỷ USD vào xAI vào tháng 1 năm nay. Vài tuần sau, SpaceX mua lại xAI, khiến phần sở hữu của Tesla được chuyển đổi thành cổ phiếu SpaceX.

Quyết định chấp thuận của SEC được đưa ra trong bối cảnh Tesla vẫn chưa ấn định ngày tổ chức đại hội cổ đông thường niên năm 2026. Trong hồ sơ 10-K sửa đổi nộp ngày 30/4, Tesla cho biết HĐQT chưa quyết định thời điểm tổ chức cuộc họp, đồng thời việc nộp tài liệu ủy quyền cũng sẽ bị lùi lại. Đại hội thường niên năm ngoái của hãng diễn ra vào ngày 6/11.

Trong vài tháng gần đây, Elon Musk nhiều lần gợi mở khả năng kết hợp Tesla và SpaceX. SpaceX, sau khi niêm yết vào tháng 6, được định giá khoảng 2 nghìn tỷ USD, trong khi vốn hóa gần đây của Tesla vào khoảng 1.470 tỷ USD. Elon Musk hiện nắm khoảng 20% cổ phần Tesla và kiểm soát hơn 80% quyền biểu quyết tại SpaceX.

Gói thưởng theo hiệu suất năm 2025 dành cho CEO Elon Musk cũng có điều khoản đáng chú ý: nếu xảy ra thay đổi quyền kiểm soát, một phần điều kiện nhận thưởng có thể được đáp ứng chỉ dựa trên vốn hóa thị trường, không cần hoàn thành các mục tiêu kinh doanh. Trong điều kiện thông thường, các mốc thưởng đòi hỏi công ty vừa đạt mục tiêu vốn hóa, bắt đầu từ 2 nghìn tỷ USD, vừa hoàn thành các chỉ tiêu kinh doanh như bàn giao xe, robot Optimus và robotaxi. Nhưng nếu quyền kiểm soát thay đổi, các mục tiêu kinh doanh này sẽ bị loại bỏ và điều kiện nhận thưởng có thể được xác định dựa trên giá giao dịch để tính vốn hóa.

Một số phân tích cho rằng nếu SpaceX mua Tesla ở mức định giá khoảng 2 nghìn tỷ USD, Elon Musk có thể chạm mốc thưởng đầu tiên mà không cần hoàn thành các mục tiêu kinh doanh như robotaxi. Với khoảng 3,95 tỷ cổ phiếu Tesla đang lưu hành, mức định giá này tương đương khoảng 506 USD mỗi cổ phiếu, cao hơn khoảng 36% so với thị giá của tuần trước.

Nếu thúc đẩy một giao dịch với SpaceX, Tesla sẽ phải tổ chức bỏ phiếu cổ đông. Khi đó, lượng cổ phiếu của cổ đông nhỏ lẻ đã đăng ký cơ chế biểu quyết tự động theo khuyến nghị của HĐQT có thể trở thành một biến số quan trọng. Dù vậy, hiện chưa có cơ sở để kết luận chương trình biểu quyết này liên quan trực tiếp đến bất kỳ giao dịch nào với SpaceX.