Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ đang đối mặt một rủi ro chuỗi cung ứng mới: sự phụ thuộc lớn vào thiết bị điện và quang từ Trung Quốc. Nếu Washington siết quy định nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia, nguồn cung có thể thiếu hụt, chi phí đầu tư tăng lên và tiến độ triển khai dự án bị chậm lại.

Ngày 3/9 (giờ địa phương), CNBC cho biết các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đang rót hàng tỷ USD vào hạ tầng trung tâm dữ liệu AI. Tuy nhiên, nhiều hạng mục then chốt như máy biến áp, thiết bị đóng cắt điện (switchgear), pin và các bộ thu phát quang vẫn phụ thuộc đáng kể vào chuỗi cung ứng Trung Quốc.

Ngày 26/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, với lập luận rằng các thiết bị điện công suất lớn nhập khẩu có thể gây rủi ro cho an ninh Mỹ. Theo sắc lệnh này, Bộ Năng lượng Mỹ có thể hạn chế hoặc áp thêm điều kiện đối với các giao dịch liên quan đến thiết bị điện bị đánh giá là có nguy cơ về an ninh.

Rủi ro được đánh giá đặc biệt lớn ở nhóm thiết bị kết nối lưới điện. Phó giáo sư Yury Dvorkin của Đại học Johns Hopkins cho biết ở một số chủng loại máy biến áp và thiết bị đóng cắt điện, tỷ trọng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc đã tiệm cận 30%. Với mặt hàng pin, Trung Quốc chiếm hơn 40% lượng nhập khẩu của Mỹ. Mức độ phụ thuộc cũng ở mức cao tại khâu nguyên liệu, gồm đồng, thép kỹ thuật điện và vật liệu cực dương dùng cho pin.

Ở mảng thiết bị quang, tình hình cũng không khác biệt. Theo Counterpoint, các doanh nghiệp Trung Quốc như Zhongji Innolight và Eoptolink hiện cung cấp khoảng 2/3 tổng lượng bộ thu phát quang xuất xưởng cho các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. Nếu Mỹ hạn chế nhập khẩu, các nhà cung cấp phương Tây như Coherent và Lumentum được cho là khó có thể bù đắp toàn bộ phần thiếu hụt trong vòng 12-24 tháng.

Tình trạng thiếu hụt thiết bị điện cũng đã bắt đầu xuất hiện. Wood Mackenzie ước tính trong năm nay, nguồn cung máy biến áp điện lực và thiết bị cho trạm biến áp tại Mỹ sẽ thiếu lần lượt 15% và 8%. Mức thiếu hụt nghiêm trọng nhất nằm ở phân khúc máy biến áp cỡ lớn từ 100 MVA trở lên.

Trong bối cảnh đó, Hitachi Energy và Siemens Energy đã lần lượt công bố kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD để mở rộng sản xuất máy biến áp, thiết bị đóng cắt điện và các hạng mục liên quan tại Mỹ. Diễn biến này cho thấy nút thắt của cuộc đua AI đang dần dịch chuyển từ chất bán dẫn tiên tiến sang hạ tầng điện và viễn thông - nền tảng vận hành của các trung tâm dữ liệu.