Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) đã liên tiếp nâng lãi suất cơ bản hai lần, song mặt bằng lãi vay không tăng cùng nhịp ở mọi sản phẩm. Với vay thế chấp lãi suất thả nổi, biến động chủ yếu bám theo COFIX, trong khi vay cố định hoặc hỗn hợp chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ lợi suất trái phiếu ngân hàng. Ngoài ra, với khách hàng đang có dư nợ lãi thả nổi, mức lãi mới chỉ được áp vào kỳ điều chỉnh định kỳ theo hợp đồng, khiến áp lực lãi vay tăng lên không đồng đều.

Ngày 4/9, theo giới tài chính, Ủy ban Chính sách Tiền tệ của BOK đã nâng lãi suất cơ bản từ 2,50% lên 2,75% vào ngày 16/7, sau đó tiếp tục tăng lên 3,00% vào ngày 27/8. Như vậy, chỉ trong hai tháng, lãi suất cơ bản đã tăng tổng cộng 0,50 điểm %.

Lãi suất cho vay hộ gia đình trong tháng 7 cũng đi lên. Theo số liệu BOK công bố, lãi suất cho vay hộ gia đình đối với các khoản giải ngân mới tại các ngân hàng nhận tiền gửi đạt 4,64%/năm, tăng 0,14 điểm % so với tháng trước.

Riêng lãi suất vay thế chấp nhà ở đạt 4,48%/năm, tăng 0,12 điểm %. Trong đó, lãi suất cố định tăng 0,23 điểm % lên 4,76%, còn lãi suất thả nổi tăng 0,08 điểm % lên 4,35%.

Nguyên nhân khiến lãi suất vay thế chấp cố định và thả nổi tăng với tốc độ khác nhau là do lãi suất cơ bản không được chuyển trực tiếp vào từng khoản vay. Việc BOK điều chỉnh lãi suất trước hết tác động đến lãi suất thị trường ngắn và dài hạn cũng như chi phí huy động vốn của ngân hàng, sau đó mới phản ánh vào lãi suất tham chiếu của từng sản phẩm và cuối cùng đi vào lãi suất cho vay thực tế.

Đối với vay thế chấp lãi suất thả nổi, một chỉ số tham chiếu tiêu biểu là COFIX. Đây là chỉ số chi phí vốn của các ngân hàng, được tính dựa trên lãi suất huy động thực tế từ tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm định kỳ và trái phiếu ngân hàng của 8 ngân hàng trong nước.

COFIX theo giá trị giải ngân mới trong tháng 7 đạt 3,18%/năm, tăng 0,13 điểm % so với mức 3,05% của tháng 6. Chỉ số này đã tăng liên tiếp 4 tháng, từ 2,89% vào tháng 4 lên 2,90% tháng 5, 3,05% tháng 6 và 3,18% tháng 7.

Đây cũng là mức cao nhất trong 1 năm 7 tháng, kể từ mốc 3,22% ghi nhận vào tháng 12/2024.

Đà tăng của COFIX đã bắt đầu phản ánh vào các khoản vay mới sử dụng chỉ số này làm lãi suất tham chiếu. Từ ngày 19/8, KB Kookmin Bank tăng thêm 0,13 điểm % đối với lãi suất vay thế chấp thả nổi kỳ hạn 6 tháng theo COFIX dành cho khoản giải ngân mới, từ 4,25-5,65% lên 4,38-5,78%.

Woori Bank cũng điều chỉnh lãi suất đối với cùng sản phẩm từ 4,56-5,76% lên 4,69-5,89%.

Tuy nhiên, không thể so sánh trực tiếp mức tăng của COFIX với mức tăng lãi suất cơ bản. Nguyên nhân là COFIX phản ánh đồng thời lãi suất của nhiều kênh huy động khác nhau, trong khi lãi suất thị trường đôi khi đã đi trước kỳ vọng về chính sách tiền tệ.

COFIX của tháng 8 dự kiến sẽ được công bố vào ngày 15/9.

Với các khách hàng đang có khoản vay thả nổi, tác động của COFIX mới không đến ngay lập tức. Mức lãi mới chỉ được áp dụng khi khoản vay bước vào kỳ điều chỉnh lãi suất theo hợp đồng, vì vậy thời điểm tăng lãi ở từng khách hàng có thể khác nhau.

Chẳng hạn, với khoản vay thế chấp thả nổi có chu kỳ điều chỉnh 6 tháng, lãi suất hiện tại có thể vẫn được giữ nguyên cho đến kỳ điều chỉnh tiếp theo dù COFIX đã tăng. Chỉ khi COFIX cao hơn được cập nhật vào kỳ điều chỉnh đó, gánh nặng lãi vay mới tăng lên.

Ngay cả giữa những người cùng vay lãi suất thả nổi, chênh lệch về ngày điều chỉnh lãi cũng khiến thời điểm cảm nhận tác động từ các đợt tăng lãi suất cơ bản không giống nhau.

Trong khi đó, vay thế chấp lãi suất cố định hoặc hỗn hợp - tức cố định lãi trong một giai đoạn rồi mới chuyển đổi - chủ yếu chịu ảnh hưởng từ lãi suất thị trường, đặc biệt là lợi suất trái phiếu ngân hàng. Tại 5 ngân hàng lớn, vay thế chấp hỗn hợp hiện lấy trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 5 năm làm lãi suất tham chiếu chủ đạo.

Các lãi suất thị trường dài hạn như lợi suất trái phiếu ngân hàng thường phản ánh trước triển vọng chính sách tiền tệ. Vì vậy, loại lãi suất này có thể tăng ngay cả trước khi BOK chính thức nâng lãi suất cơ bản.

Đại diện một ngân hàng thương mại cho biết trong bối cảnh chu kỳ tăng lãi suất vẫn đang tiếp diễn, lợi suất trái phiếu ngân hàng - cơ sở định giá cho vay thế chấp cố định - thường tăng trước, sau đó COFIX, nền tảng của vay thả nổi, mới tăng theo.

Theo giới ngân hàng, nhiều khách hàng vay mới hiện vẫn ưu tiên lãi suất thả nổi do mức lãi hiện thấp hơn tương đối. Đại diện một ngân hàng thương mại cho biết các khoản vay thế chấp thường có quy mô lớn, vì vậy khách hàng có xu hướng chọn phương án giúp giảm áp lực trả gốc và lãi trong ngắn hạn. Với các khoản vay thế chấp mới gần đây, tỷ lệ lựa chọn lãi suất thả nổi và cố định vào khoảng 9:1.

Sau hai đợt tăng liên tiếp trong tháng 7 và 8, BOK cũng để ngỏ khả năng tiếp tục nâng lãi suất. Tại cuộc họp báo sau phiên họp ngày 27/8, Thống đốc BOK Shin Hyun-song cho biết mức trung vị trong “dot plot” của các thành viên ủy ban, phản ánh triển vọng lãi suất cơ bản trong 6 tháng tới, là 3,25%/năm, cao hơn hiện tại 0,25 điểm %.

Ông Shin cho biết với bốn cuộc họp còn lại trong 6 tháng tới, thị trường có thể kỳ vọng vào thêm một đợt tăng nữa lên mức nói trên, hàm ý tốc độ thắt chặt có thể diễn ra từ tốn.

Hana Securities nhận định trong lộ trình chính sách tiền tệ, mức lãi suất cuối chu kỳ quan trọng hơn thời điểm tăng thêm. Công ty dự báo sau các đợt nâng lãi suất vào tháng 11 và tháng 2 năm sau, lãi suất cơ bản có thể lên 3,50%/năm, đồng thời cho rằng thị trường trái phiếu hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ kịch bản này.

Nếu thị trường trái phiếu tiếp tục định giá theo kịch bản lãi suất cuối chu kỳ cao hơn và kéo lãi suất thị trường đi lên, lãi suất vay thế chấp cố định và hỗn hợp - vốn lấy lợi suất trái phiếu ngân hàng làm tham chiếu - có thể tiếp tục chịu áp lực tăng. Với vay thả nổi, tác động có thể đến chậm hơn thông qua chi phí huy động vốn của ngân hàng và COFIX.

Tóm lại, tác động của việc BOK nâng lãi suất cơ bản lên lãi vay phụ thuộc vào từng sản phẩm, cả về thời điểm lẫn mức độ phản ánh. Trong bối cảnh nhiều khách hàng mới vẫn chọn lãi suất thả nổi vì lợi thế lãi thấp hơn ở thời điểm hiện tại, áp lực trả lãi của người vay hiện hữu có thể tăng dần theo từng kỳ điều chỉnh nếu COFIX tiếp tục đi lên và khả năng BOK tăng lãi suất vẫn kéo dài.

Các ngân hàng cũng khuyến nghị người vay lãi suất thả nổi đang cân nhắc tái cấp vốn sau giai đoạn lãi tăng không nên chỉ nhìn vào chênh lệch lãi suất, mà cần tính cả phí trả nợ trước hạn. Theo đại diện một ngân hàng thương mại, khi lãi suất đi lên, người vay cần cân nhắc kỹ giữa việc giữ khoản vay hiện tại hay chuyển sang sản phẩm khác, đồng thời lựa chọn loại lãi suất phù hợp với khả năng trả nợ và rủi ro biến động lãi suất trong tương lai.