Mâu thuẫn lao động tại Samsung Electronics đang gia tăng trên nhiều mặt trận, từ hoạt động phản đối của công đoàn khối DX đến xung đột giữa các công đoàn trong nội bộ doanh nghiệp. Trong khi Donghaeng Union phát thông điệp tại Times Square và lên kế hoạch biểu tình trước nhà Chủ tịch Lee Jae-yong, 6 người thuộc một công đoàn khác đã bị chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát vì nghi liên quan đến việc thu thập danh sách đoàn viên. Cùng lúc, hướng dẫn mới của Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc cũng thu hẹp phạm vi tranh chấp lao động hợp pháp đối với các yêu cầu liên quan đến AI và thưởng theo kết quả kinh doanh.

Ngày 5/9, Donghaeng Union thuộc Liên đoàn Lao động Samsung Electronics cho biết đã phát quảng cáo tại Times Square, New York. Video dài 15 giây mang hai thông điệp “GREAT PRODUCTS BEGIN WITH PEOPLE” và “WE ARE STILL HERE”, được phát mỗi giờ trong 24 giờ, bắt đầu từ 0h35 ngày 5/9 theo giờ New York, tức 13h35 cùng ngày theo giờ Hàn Quốc.

Theo công đoàn, thời điểm phát quảng cáo được chọn trùng với lịch Samsung Electronics công bố định hướng AI tại IFA 2026 ở Berlin, Đức.

Donghaeng Union cho rằng Samsung Electronics quảng bá đổi mới AI ra bên ngoài, nhưng bên trong lại sử dụng quá trình chuyển đổi AI để tái cấu trúc công việc, đo hiệu suất và tính toán nhu cầu nhân sự. Công đoàn nhấn mạnh họ không phản đối AI, nhưng đặt câu hỏi liệu những con số cuối cùng của quá trình chuyển đổi này là đổi mới hay cắt giảm lao động.

Công đoàn đưa ra ba yêu cầu chính: cấp 1.000 cổ phiếu quỹ cho mỗi nhân viên thuộc khối DX; thành lập quỹ chung được trích từ một tỷ lệ nhất định trong thành quả của toàn công ty; và áp dụng thống nhất trên toàn doanh nghiệp mức tăng lương cơ bản.

Theo Donghaeng Union, trong đàm phán lương hồi tháng 5, tiếng nói của khối DX không được phản ánh đầy đủ, trong khi chênh lệch đãi ngộ so với khối Device Solution (DS) phụ trách bán dẫn là quá lớn. Tại cuộc tập trung gần trụ sở Seocho ngày 21/8, công đoàn cũng cho rằng ban lãnh đạo phải chịu trách nhiệm về đà suy giảm lợi nhuận.

Công đoàn này cho biết từ ngày 18/9 sẽ tổ chức biểu tình không thời hạn trước nhà riêng của Chủ tịch Lee Jae-yong.

Tuy nhiên, các yêu cầu của công đoàn đang phải đối mặt với môi trường pháp lý đã thay đổi. Ngày 3/9, Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc công bố dự thảo hướng dẫn thực thi về phạm vi tranh chấp lao động liên quan đến thưởng theo kết quả kinh doanh. Trong đó, cơ quan này kết luận rằng các yêu cầu như thưởng theo tỷ lệ N% lợi nhuận hoạt động, hoặc phản đối kế hoạch xây nhà máy bán dẫn ở Honam, không thuộc diện thương lượng bắt buộc và cũng không phải đối tượng của tranh chấp lao động.

Bộ này cho biết sau khi luật sửa đổi về công đoàn có hiệu lực, cách hiểu tại thực tế hiện trường về phạm vi tranh chấp lao động trở nên thiếu thống nhất. Vì vậy, từ tháng 2, cơ quan này đã tiếp tục cụ thể hóa hướng dẫn giải thích.

Theo Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc, yêu cầu thưởng gắn với doanh thu hoặc lợi nhuận hoạt động có thể ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của bên thứ ba như cổ đông. Cơ quan này cho rằng lợi nhuận hoạt động là nguồn tài chính dùng cho lãi vay, thuế doanh nghiệp, cổ tức, cũng như cho hoạt động R&D và đầu tư thiết bị. Ngược lại, các yêu cầu về thưởng tính theo một tỷ lệ nhất định của lương năm, lương cơ bản hoặc một khoản tiền cố định vẫn có thể được đưa vào thương lượng.

Đối với việc xây nhà máy hoặc triển khai AI, Bộ đưa ra tiêu chí “khả năng dự báo khách quan”. Theo đó, nếu công đoàn chỉ nhằm ngăn chặn bản thân một quyết định quản trị thì nội dung này không hình thành nghĩa vụ thương lượng. Nhưng nếu kế hoạch dẫn tới các thay đổi cụ thể về lao động như sa thải, điều chuyển hoặc thay đổi điều kiện làm việc, và các thay đổi đó có thể dự báo một cách khách quan, thì vấn đề sẽ thuộc diện thương lượng bắt buộc.

Bộ cũng nêu rõ việc chỉ đơn thuần đưa AI hoặc công nghệ mới vào vận hành là chưa đủ để trở thành đối tượng tranh chấp lao động. Tuy nhiên, khi những thay đổi như điều chỉnh chế độ ca kíp hoặc cắt giảm nhân sự đã được cụ thể hóa, nội dung này có thể được đưa vào phạm vi thương lượng và tranh chấp.

Ngay cả khi doanh nghiệp không chấp nhận các yêu cầu nói trên, điều đó cũng không bị xem là hành vi lao động không công bằng. Nếu công đoàn vẫn giữ nguyên yêu cầu, Ủy ban Quan hệ Lao động sẽ khuyến nghị điều chỉnh; nếu không được chấp hành, cơ quan chức năng sẽ ban hành hướng dẫn hành chính thay vì trao quyền đình công.

Bộ trưởng Việc làm và Lao động Hàn Quốc, Kim Young-hoon cho biết biện pháp này nhằm “nâng cao khả năng dự báo tại hiện trường và ngăn ngừa tranh chấp lao động”.

Trong khi đó, rạn nứt giữa các công đoàn tại Samsung Electronics cũng ngày càng lộ rõ. Ngày 4/9, Đồn cảnh sát Hwaseong Dongtan, tỉnh Gyeonggi, cho biết đã chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát đối với ông Choi Seung-ho, Chủ tịch chi nhánh Samsung Electronics thuộc công đoàn Samsung Group, cùng một cán bộ công đoàn khác, do nghi vi phạm Luật Bảo vệ thông tin cá nhân. Cả hai bị xử lý theo hình thức không giam giữ.

Ngoài ra, bốn nhân viên bị nghi truy cập bất thường vào hệ thống nội bộ của công ty cũng đã bị chuyển hồ sơ. Một trong các nghi phạm bị cho là đã lấy tệp dữ liệu chứa thông tin của khoảng 100.000 nhân viên và chuyển cho công đoàn.

Samsung Electronics cho biết vào tháng 4, công ty đã gửi thông báo nội bộ và tiến hành khởi kiện sau khi phát hiện trong một phòng chat nhóm của một bộ phận có chia sẻ danh sách ghi rõ bộ phận công tác, họ tên, mã nhân sự và tình trạng tham gia công đoàn. Theo doanh nghiệp, hệ thống đã phát hiện lưu lượng bất thường với khoảng 20.000 lượt truy cập vào trang nghiệp vụ nội bộ trong hơn một giờ để tra cứu dữ liệu cá nhân.

Cảnh sát đã thẩm vấn người tố cáo và tiến hành ba đợt khám xét, thu giữ. Trong thông báo gửi đoàn viên, ông Choi bác bỏ cáo buộc, cho rằng vụ việc “không liên quan đến danh sách đen”, đồng thời nói công ty đã nộp đơn xin miễn xử phạt theo thỏa thuận lao động - quản lý.

Hiện Donghaeng Union đang yêu cầu Samsung Electronics xác minh liệu dữ liệu cá nhân của đoàn viên thuộc tổ chức này có bị rò rỉ hay không. Công đoàn này tuyên bố: “Tại Berlin, Samsung nói về tương lai. Còn ở New York, 50.000 lao động khối DX - những người đã tạo nên Samsung của hiện tại - đang đặt câu hỏi”.

Theo giới quan sát, cuộc tập trung ngày 18/9 có thể trở thành bước ngoặt của vụ việc. Trong bối cảnh không gian cho các tranh chấp lao động hợp pháp bị thu hẹp, cục diện sắp tới sẽ phụ thuộc vào việc Donghaeng Union có điều chỉnh yêu cầu theo hướng gắn với lương cơ bản hay tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch vận động dư luận bên ngoài.

Một biến số khác là cấu trúc đa công đoàn tại Samsung Electronics, khiến việc thống nhất yêu cầu chung ngày càng khó khăn hơn. Công đoàn Samsung Group cho biết sẽ tập trung vào cuộc bầu cử hội đồng lao động - quản lý toàn công ty trong tháng 9, đồng thời chuẩn bị cho đàm phán lương và thỏa ước lao động tập thể năm 2027.